تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٣
مىبينى يك كتاب آسمانى جاى يكى ديگر را مىگيرد بهخاطر آن است كه:
«خداوند هر چه را بخواهد محو، و هر چه را بخواهد اثبات مىكند و امّالكتاب [: لوح محفوظ] نزد اوست» (يَمْحُوا اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ).*
سرانجام بهعنوان تأكيد بيشتر در مورد مجازاتهايى كه پيامبر صلى الله عليه و آله وعده مىداد و آنها انتظارش را مىكشيدند و حتّى ايراد مىكردند كه چرا وعدههاى تو عملى نمىشود، مىفرمايد: «و اگر پارهاى از مجازاتها را كه به آنان وعده مىدهيم به تو بنمايانيم، يا (پيش از فرا رسيدن آن مجازاتها) تو را بميرانيم، در هر حال تو فقط مأمور به ابلاغ هستى، و حساب (آنها) بر ماست» (وَ إِنْ مَا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِى نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسَابُ).
نكتهها:
١. لوح محو و اثبات و امّ الكتاب
گرچه جمله يَمْحُوا اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ ... در آيات فوق در زمينه نزول معجزات يا كتابهاى آسمانى به پيامبران وارد شده، يك قانون كلّى را بيان مىكند كه در منابع مختلف اسلامى نيز مورد اشاره قرار گرفته است و بر اساس آن، تحقّق موجودات و حوادث مختلف جهان دو مرحله دارد: يكى مرحله قطعيّت كه هيچ دگرگونى و تبديلى در آن راه ندارد و در آيه مورد بحث از آن به «امّالكتاب» تعبير شده است، و ديگرى مرحله غير قطعى و به عبارت ديگر مشروط كه دگرگونى در آن راه دارد و به آن «مرحله محو و اثبات» مىگويند.
گاهى نيز از اين دو، تعبير به «لوح محفوظ» و «لوح محو و اثبات» مىشود.
گويى در يكى از اين دو لوح، در آنچه نوشته شده است به هيچروى دگرگونى راه