براى نجات از عذاب فديه دهد و حتّى اگر فرضاً تمام اموال و ثروت‌هاى روى زمين در اختيار او باشد و آن را انفاق كند تا ذرّه‌اى از كيفر اعمالش كم بشود ممكن نيست، زيرا دار عمل كه سراى دنياست، پرونده‌اش در هم پيچيده شده و آنجا دار حساب است.
همچنين پيوند دوستى مادّى با هر كس و به هر صورت نمى‌تواند در آنجا رهايى‌بخش باشد (توجّه داشته باشيد خلال و خلَّه به‌معنى دوستى است).
به تعبير ساده، مردم در زندگى اين دنيا براى نجات از چنگال مجازات‌ها غالباً يا متوسّل به پول مى‌شوند و يا به پارتى. يعنى از طريق رشوه و رابطه براى خنثى كردن مجازات دست به كار مى‌شوند. اگر تصوّر كنند كه در آنجا نيز چنين برنامه‌هايى امكان‌پذير است، دليل بر بى‌خبرى و نهايت نادانى آنهاست.
و از اينجا روشن مى‌شود كه نفى وجود خلَّه و دوستى در اين آيه هيچ منافاتى با دوستى مؤمنان با يكديگر در عالم قيامت- كه در بعضى از آيات به آن تصريح شده- ندارد، زيرا آن يك دوستى و مودّت معنوى است در سايه ايمان.
و امّا موضوع شفاعت- همان‌گونه كه بارها گفته‌ايم- به هيچ‌روى مفهوم مادّى در آن نيست، بلكه با توجّه به آيات صريحى كه در اين زمينه وارد شده است تنها در سايه پيوندهاى معنوى و يك‌نوع شايستگى است كه به خاطر بعضى از اعمال خير به دست آمده. شرح اين موضوع را ذيل آيه ٢٥٤ سوره بقره بيان كرديم.
٤. همه موجودات سر بر فرمان تواند اى انسان
بار ديگر در اين آيات به تسخير موجودات مختلف زمين و آسمان در برابر انسان برخورد مى‌كنيم كه روى شش بخش از آن تكيه شده است:
تسخير كشتى‌ها، نهرها، خورشيد، ماه، شب و روز، كه بخشى از آسمان و