تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٦
بهعنوان يك مثال روشن بيان شده است.
٢. از امام باقر عليه السلام نقل شده است كه: مِنَ الامورِ امورٌ مَحتومَةٌ كائنَةٌ لا مَحالَةَ، وَ مِنَ الامورِ امورٌ مَوقوفَةٌ عِندَاللَّهِ، يُقَدّمُ فيها ما يَشاءُ وَ يَمحو ما يَشاءُ وَ يُثبِتُ مِنها ما يَشاءُ ...: «قسمتى از حوادث، حتمى است كه بايد تحقّق پذيرد و قسمت ديگر مشروط به شرايطى است در نزد خدا كه هر كدام را صلاح بداند، مقدّم مىدارد؛ هر كدام را اراده كند، محو مىسازد و هر كدام را اراده كند، اثبات مىنمايد». «١»
٣. و نيز در حديثى از امام علىّ بن الحسين زينالعابدين عليه السلام مىخوانيم كه فرمود: لَولا آيَةٌ فِى كِتابِ اللَّهِ لَحَدَّثتُكُم بِما كانَ وَ ما يَكونُ إلى يَومِ القِيامَةِ، فَقُلتُ لَهُ أيَّةُ آيَّةُ فَقالَ: قالَ اللَّهُ، يَمحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثبِتُ وَ عِندَهُ امُّ الكِتابِ: «اگر يك آيه در قرآن نبود، من از حوادث گذشته و آينده تا روز قيامت به شما خبر مىدادم. راوى حديث مىگويد عرض كردم كدام آيه؟ فرمود: خداوند مىفرمايد: يَمحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثبِتُ وَ عِندَهُ امُّ الكِتابِ». «٢»
اين حديث دليل بر آن است كه حدّاقل بخشى از علوم پيشوايان بزرگ دين نسبت به حوادث مختلف، مربوط به لوح محو و اثبات است و لوح محفوظ با تمام خصوصيّاتش مخصوص خداست و تنها بخشى از آن را كه صلاح بداند به بندگان خاصّش تعليم مىكند.
در دعاهاى شبهاى ماه مبارك رمضان نيز كراراً مىخوانيم: وَ إن كُنتُ مِنَ الأشقِياءِ فَامحُني مِنَالأشقِياءِ وَاكتُبني مِنَالسُّعَداءِ: «اگر من از شقاوتمندانم مرا از آنها حذف كن و در سعادتمندان بنويس» يعنى توفيق اين كار را به من مرحمت كن.
به هر حال «محو و اثبات» به ترتيبى كه گفته شد معنى جامعى دارد كه هر