تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٧
ديگر از روايات چنين مىخوانيم: شيطان هنگام مرگ بهسراغ افراد باايمان مىآيد و از چپ و راست براى گمراهى او به وسوسه مىپردازد، امّا خداوند اجازه به او نمىدهد كه مؤمن را گمراه كند و اين است معنى: يُثَبّتُ اللَّهُ الَّذينَ آمَنوا ... «قالَ الصّادقُ عليه السلام: إنَّ الشَّيطانَ لَيَأتي الرَّجُلَ مِن أولِيائنا عِندَ مَوتِهِ عَن يَمينِهِ وَ عَن شِمالِهِ لِيُضِلَّهُ عَمّا هُوَ عَلَيهِ، فَيَأبَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذلِكَ وَ ذلِكَ قَولُ اللَّهِ تَعالى يُثَبّتُ اللَّهُ الَّذينَ آمَنوا بِالقَولِ الثّابِتِ فِى الحَيوةِ الدُّنيا وَ فِى الآخِرَةِ. «١»
بيشتر مفسّران- طبق نقل طبرسى در مجمعالبيان- همين تفسير را پذيرفتهاند.
شايد به اين علّت كه سراى آخرت نه جاى لغزش است و نه جاى عمل، بلكه تنها محلّ برخورد با نتيجههاست، ولى در لحظه فرارسيدن مرگ و حتّى در عالم برزخ (جهانى كه ميان اين عالم و عالم آخرت قرار دارد) امكان لغزش كموبيش وجود دارد و در همين جاست كه لطف خداوند به يارى انسان مىشتابد و او را حفظ كرده و ثابت قدم مىدارد.
٢. نقش ثبات و استقامت
در ميان تمام صفاتى كه در آيات فوق براى «شجرة طيّبه» و «شجره خبيثه» ذكر شده، بيش از همه مسأله ثبات و عدم ثبات به چشم مىخورد. حتّى در بيان ثمره آن شجره در آخرين آيه مورد بحث مىخوانيم: خداوند افراد باايمان را بهخاطر عقيده ثابتشان در دنيا و آخرت ثابتقدم مىدارد و به اين ترتيب اهمّيّت فوقالعاده مسأله ثبات و نقش آن مشخّص مىشود.
در بيان عوامل پيروزى مردان بزرگ سخن بسيار گفتهاند، ولى از ميان همه