٤٥. (آرى شما بوديد كه) در منازل (و كاخ‌هاى) كسانى كه به خويشتن ستم كردند، ساكن شديد؛ و براى شما آشكار شد چگونه با آنان رفتار كرديم؛ و براى شما، مثال‌ها (از سرگذشت پيشينيان) زديم (باز هم بيدار نشديد)!
تفسير:
روزى كه چشم‌ها از حركت باز مى‌ايستد
چون در آيات گذشته سخن از روز حساب به ميان آمد، به همين مناسبت آيات مورد بحث وضع ظالمان را در آن روز مجسّم مى‌سازد؛ تجسّمى تكان‌دهنده و بيدارگر. در ضمن با بيان اين بخش از مسائل معاد، بخش‌هاى توحيدى گذشته تكميل مى‌شود. نخست روى سخن را به پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌كند و با لحنى تهديدآميز نسبت به ظالمان، مى‌فرمايد: «گمان مبر كه خدا از آنچه ظالمان انجام مى‌دهند غافل است» (وَ لَاتَحْسَبَنَّ اللَّهَ غَافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ).
اين سخن در حقيقت پاسخى است به كسانى كه مى‌گويند اگر اين عالَم خدايى دارد- خدايى عادل و دادگر، چرا ظالمان را به حال خود رها كرده است؟
آيا از حالشان غافل است؟ يا مى‌داند و قدرت جلوگيرى ندارد؟
قرآن در برابر اين پرسش مى‌گويد: خدا هرگز غافل نيست، اگر به فوريت آنها را مجازات نمى‌كند به‌خاطر اين است كه دنيا محلّ آزمايش و پرورش انسان‌هاست و اين هدف بدون آزادى ممكن نيست. ولى سرانجام روزى حسابشان را خواهد رسيد.
آن‌گاه مى‌فرمايد: خدا كيفر «آنان را براى روزى به تأخير انداخته است كه چشم‌ها در آن (به خاطر ترس و وحشت) از حركت باز مى‌ايستد» (إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمْ