كه چگونه از ميان آن همه برنامه‌هاى عملى اسلام، تنها روى اين دو موضوع انگشت نهاده شده است؟
علّت اين است كه اسلام ابعاد مختلفى دارد كه مى‌توان آنها را در سه بخش خلاصه كرد: رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با خلق خدا، و رابطه انسان با خودش كه قسمت سوم در حقيقت نتيجه‌اى است براى قسمت اوّل و دوم و دو برنامه نماز و انفاق هر كدام رمزى است به يكى از دو بعد اوّل و دوم.
نماز مظهرى است براى هر گونه رابطه با خدا، زيرا اين رابطه در نماز از هر عمل ديگرى بهتر مشخّص مى‌شود و انفاق از آنچه خدا روزى داده، با توجّه به مفهوم وسيع آن كه هر نعمت مادّى و معنوى را شامل مى‌شود رمزى است براى پيوند با خلق.
البتّه با توجّه به اينكه سوره‌اى كه از آن بحث مى‌كنيم مكّى است و هنگام نزول آن هنوز حكم زكات نازل نشده بود، اين انفاق را نمى‌توان مربوط به زكات دانست بلكه معنى وسيعى دارد كه حتّى زكات را بعد از نزولش در خود جاى مى‌دهد.
به هر حال ايمان در صورتى ريشه‌دار است كه در عمل متجلّى شود و انسان را از يك‌سو به خدا نزديك كند و از سوى ديگر به بندگانش.
٢. چرا پنهان و آشكار؟
كراراً در آيات قرآن مى‌خوانيم كه مؤمنان راستين، انفاق يا صدقاتشان در سرّ و علن يعنى پنهان و آشكار است و به اين ترتيب، علاوه بر بيان انفاق به‌معنى وسيعش، به كيفيّت آن هم توجّه داده شده، زيرا گاه انفاق پنهانى مؤثّرتر و آبرومندانه‌تر است و گاه اگر آشكارا باشد سبب تشويق ديگران و الگويى براى