تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٢
از آيه فوق بهخوبى روشن مىشود كه اوّلًا كسانى كه چشم و گوش بسته دنبال اين و آن مىافتند و به اصطلاح افسار خود را به دست هر كس مىسپارند، افراد ناتوان و بىشخصيّتى هستند كه قرآن از آنها تعبير به «ضعفاء» كرده است.
ثانياً سرنوشت آنها و پيشوايان هر دو يكى است و اين بينوايان حتّى در سختترين حالات نمىتوانند از حمايت اين رهبران گمراه بهره گيرند و حتّى ذرّهاى از مجازاتشان را تخفيف دهند، بلكه شايد با سخريه به آنها پاسخ مىدهند كه بيهوده جزع و فزع نكنيد كه راه خلاص و نجاتى در كار نيست.
٤. «برزوا» در اصل از مادّه «بروز» بهمعنى ظاهر شدن و از پرده بيرون آمدن است و بهمعنى بيرون آمدن از صف و مقابل حريف ايستادن در ميدان جنگ و بهاصطلاح مبارزه كردن نيز آمده است.
«محيص» از مادّه «حيص» بهمعنى رهايى از عيب يا ناراحتى است.
* سپس به صحنه ديگرى از مجازاتهاى روانىِ جبّاران و گناهكاران و پيروان شياطين در روز رستاخيز پرداخته مىگويد: «و شيطان هنگامى كه كار (رسيدگى به حساب بندگان صالح و غير صالح) تمام مىشود (و هر كدام به پاداش و كيفر اعمال خود مىرسند، به پيروان خود) مىگويد: خداوند به شما وعده حق داد و من نيز به شما وعده (باطل) دادم و (از وعده پوچ و بىارزش خود) تخلّف كردم» (وَ قَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِىَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ).
و به اين ترتيب شيطان نيز با ساير مستكبرانى كه رهبران راه ضلالت بودند هماواز مىشود و با تيرهاى ملامت خود پيروان بدبختش را هدف مىگيرد.
سپس مىافزايد: «من بر شما تسلّطى نداشتم، جز اينكه دعوتتان كردم و شما