تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٩
«جبّار عنيد كسى است كه از گفتن لا إله إلّااللَّه خوددارى كند». «١»
و در حديثى از امام باقر عليه السلام مىخوانيم: العَنيدُ المُعرِضُ عَنِالحَقّ: «عنيد كسى است كه از حق رويگردان باشد». «٢»
به اين ترتيب «جبّار» اشاره به صفت نفسانى يعنى روح سركشى، و «عنيد» اشاره به اثر آن صفت در افعال انسان است كه او را از حق منحرف مىگردانَد.
* آنگاه به عاقبت كار «جبّار عنيد» از نظر مجازاتهاى جهان ديگر، در ضمن دو آيه به پنج موضوع اشاره مىكند:
١. «به دنبال او جهنّم خواهد بود» (مِنْ وَرَائِهِ جَهَنَّمُ).
كلمه «وراء» بهمعنى پشت سر است (در برابر امام)، ولى در چنين موارد بهمعنى نتيجه و عاقبت كار مىآيد، همانگونه كه در تعيير فارسى نيز در اين معنى بهكار مىرود. مثلًا مىگوييم اگر فلان غذا را بخورى پشت سر آن بيمارى و مرض است. يا اگر با فلانكس رفاقت كنى به دنبال آن بدبختى و پشيمانى است.
يعنى نتيجه و معلول آن چنين است.
٢. در ميان آتش سوزان، به هنگامى كه تشنه مىشود «از آب بدبوى متعفّنى نوشانده مىشود» (وَ يُسْقَى مِنْ مَاءٍ صَدِيدٍ).
«صديد» چنانكه علماى لغت گفتهاند، چركى است كه ميان پوست و گوشت جمع مىشود، يعنى از آب بدبوى متعفّن بدمنظره، همانند چرك و خون، به او