تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٧
دگرگونى را بر اثر تغيير شرايط، يا وجود موانع شامل مىشود. و اينكه برخى از مفسّران انگشت روى يك مصداق خاص نهاده و مثلًا گفتهاند اين جمله اشاره به مسأله محو گناهان بر اثر توبه يا كم و زياد شدن روزى بر اثر تغيير شرايط و مانند آن است، صحيح بهنظر نمىرسد مگر اينكه منظور بيان يك مصداق باشد.
٢. بداء چيست؟
يكى از بحثهاى جنجالى ميان شيعه و اهل تسنن مسأله «بداء» است.
فخر رازى در تفسير خود ذيل آيه مورد بحث مىگويد: شيعه معتقدند كه بداء بر خدا جايز است و حقيقت بداء نزد آنها اين است كه شخص چيزى را معتقد باشد سپس ظاهر شود كه واقع برخلاف اعتقاد اوست. و براى اثبات اين مطلب به آيه يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ تمسّك جستهاند.
سپس اضافه مىكند: اين عقيده باطل است، زيرا علم خدا از لوازم ذات اوست و آنچه چنين است تغيير و تبدّل در آن محال است.
متأسّفانه عدم آگاهى از عقيده شيعه درباره مسأله «بداء» سبب شده است كه بسيارى از اهل تسنن چنين نسبتهاى ناروا به شيعه بدهند.
توضيح اينكه: «بداء» در لغت بهمعنى آشكار شدن و وضوح كامل است و بهمعنى پشيمانى نيز آمده، زيرا شخصى كه پشيمان مىشود حتماً مطلب تازهاى براى او پيدا مىشود.
بىگمان «بداء» به اين معنى در مورد خداوند معنى ندارد و هيچ آدم عاقل و دانايى ممكن نيست احتمال بدهد مطلبى بر خدا پوشيده باشد و سپس با گذشت زمان بر او آشكار گردد.
اصولًا اين سخن كفر صريح و زنندهاى است و لازمه آن نسبت دادن جهل به