تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٩
تنگناهاى سخت زندگى قرار مىگيريد بهسراغ «اللَّه» مىرويد، زيرا در دل مىدانيد كه كارى از بتها ساخته نيست.
همانگونه كه خداوند حال آنها را به هنگامى كه سوار كشتى مىشوند و طوفان سخت آنها را احاطه مىكند و تنها به خدا رو مىآورند، در آيه ٦٥ سوره عنكبوت بيان فرموده است.
چهارم اينكه مشركان درك درستى ندارند و چون از هوىوهوس و تقليدهاى كوركورانه پيروى مىكنند قادر به قضاوت عاقلانه و صحيح نيستند؛ به همين دليل به گمراهى كشيده شدهاند.
«بلكه در نظر كافران، دروغهايشان زينت داده شده است (و بر اثر ناپاكىِ درون، چنين مىپندارند كه واقعيّتى دارد)؛ و آنها از راه خدا بازداشته شدهاند» آنها موجودات بىارزش و بىنام و نشان را شريك خدا دانستهاند (بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَ صُدُّوا عَنِالسَّبِيلِ).
«و هر كس را خدا گمراه كند راهنمايى براى او وجود نخواهد داشت» (وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ).
بارها گفتهايم كه اين ضلالت بهمعنى اجبار نيست و مسأله دلبخواهى و بىحساب نمىباشد، بلكه اضلال الهى بهمعنى عكسالعمل كارهاى نادرست و غلط خود انسان است كه او را به گمراهىها مىكشاند و چون اين خاصيّت را خدا در چنين اعمالى قرار داده، به خدا نسبت داده مىشود.
* و در آخرين آيه مورد بحث به مجازاتهاى دردناك آنها در دنيا و آخرت كه طبعاً شامل شكست و ناكامى و سيهروزى و آبروريزى و غير آن مىشود اشاره كرده مىفرمايد: «در دنيا براى آنها عذابى (دردناك) است و عذاب آخرت