تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥١
١١ لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَايُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءاً فَلَا مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ
١١. براى انسان مأمورانى است كه پىدرپى، از پيش رو، و از پشت سرش او را از فرمان خدا [: حوادث غيرحتمى] حفظ مىكنند؛ و خداوند سرنوشت هيچ قومى (و ملّتى) راتغيير نمىدهد مگر آنكه آنان آنچه را در (وجود) خودشان است تغيير دهند. و هنگامى كه خدا براى قومى (بهخاطر اعمالشان) بدى (و عذاب) بخواهد، هيچ چيز مانع آن نخواهد شد؛ و جز خدا، (نجاتدهنده و) سرپرستى نخواهند داشت.
تفسير:
محافظان غيبى
در آيات گذشته خوانديم كه خدا به حكم عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَة بودن، از پنهان و آشكار مردم باخبر و همه جا حاضر و ناظر است، در آيه مورد بحث اضافه مىكند: علاوه بر اين، خداوند حافظ و نگاهبان بندگان خود نيز هست. «براى انسان مأمورانى است كه پىدرپى، از پيش رو، و پشت سرش او را از فرمان خدا [: حوادث غيرحتمى] حفظ مىكنند» (لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ