ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٢٦٠ - باب(در بيان چگونگى نماز گرفتن خورشيد و ماه و زلزله و بادهاى مهلك و تاريكيهاى سخت و هولناك و علت آنها)

فلس‌هايش حمل نمايد پس هر گاه خداوند عزّ و جلّ بخواهد زمينى را بلرزاند به آن ماهى امر فرمايد كه همان فلس را (كه شهر مورد نظر بر آن مستقر است) بحركت درآورد، و ماهى نيز آن را تكان ميدهد و زمين ميلرزد و اگر ماهى فلس خود را (بجاى حركت دادن) بلند مى‌كرد حتماً زمين به اذن خداوند عزّ و جلّ واژگون و زير و رو مى‌شد.

(مصنّف- رحمة اللَّه عليه- ميافزايد:) و زلزله بسبب يكى از اين عوامل و اشكال سه‌گانه كه گذشت پديد مى‌آيد، و اين اخبار (با وجود اختلاف ظاهرى) در واقع و معنى با يك ديگر تباين و اختلاف ندارند.

شرح: «چنان كه گفته شد از نحوه كلام خود پيداست كه مطلبى مسلّم را امام ٧ بصورتى كه با درك مخاطب سازگار باشد فرموده است، و مسائلى كه امروز براى بشر كشف شده در آن روزگار فهمش براى مردم ميسر نبود لذا چون سؤال مى‌شد امام پاسخى مناسب فهم سائل مى‌فرمود».

١٥١٤- سليمان ديلمى از امام صادق ٧ سؤال كرد زلزله چيست و چگونه پديده‌ايست؟ آن حضرت فرمود: آيتى (از خداوند متعال) است، پرسيد: سبب وقوع آن چيست؟ آن حضرت فرمود: همانا خداوند تبارك و تعالى فرشته‌اى را مأمور ساخته و بر رگها يا رگه‌هاى زمين گماشته است و هر گاه اراده فرمايد كه سرزمينى را يا بخشى از زمين را بلرزاند به آن فرشته مأمور وحى فرمايد كه رگ آن قطعه مورد نظر را بحركت درآور، امام ٧ بسخن خود ادامه داده فرمود: پس آن فرشته رگ همان قطعه مورد نظر را كه خداوند تبارك و تعالى امر فرموده مى‌جنباند و زمين بحركت‌