تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٦٢ - تفسير«صراط الذين أنعمت عليهم غير المغضوب عليهم و لاالضالين»
يعنى يهوديان هستند.» وى پرسيد: اى رسول خدا، پس آن طايفه ديگر چه كسانىاند؟ حضرت فرمود: «آنان ضالّون؛ يعنى مسيحيان هستند.»[١]
[١/ ٥٨٢] ابن مردويه از طريق عبد اللَّه بن شقيق از ابوذر چنين روايت كرده است: «از رسول خدا درباره" المغضوب عليهم" پرسيدم. حضرت فرمود:" يهوديان هستند." پرسيدم:" ضالّين" [چه كسانىاند]؟ حضرت فرمود:" مسيحيان".»[٢]
[١/ ٥٨٣] بيهقى در الشعب، از طريق عبد اللَّه بن شقيق از مردى از بلقين از پسر عمويش نقل كرده است كه وى گفت: «نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم رفتم و او در وادى القرى بود. پرسيدم: اينان كه نزد تو هستند، چه كسانىاند؟ فرمود: «الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ» يهوديان و «الضَّالِّينَ» مسيحيان هستند.»[٣]
[١/ ٥٨٤] سفيان بن عيينه در تفسير خود و سعيد بن منصور از اسماعيل بن ابى خالد نقل كردهاند كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: « «الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ» يهوديان و «الضَّالِّينَ» مسيحيان هستند.»[٤]
[١/ ٥٨٥] احمد، عبد بن حميد، ترمذى- كه وى اين حديث را حسن دانسته است- ابن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم و ابن حبّان در صحيح خود، از عدى بن حاتم روايت كردهاند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «همانا «الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ» يهوديان و «الضَّالِّينَ» مسيحيان هستند.»[٥]
[١/ ٥٨٦] ابن جرير از ابن مسعود روايت كرده است: « «الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ» يهوديان و «الضَّالِّينَ» مسيحيان هستند.»
[١] . الدرّ، ج ١، ص ٤٢؛ طبرى، ج ١، ص ١١٩ و ١٢٣.
[٢] . الدرّ، ج ١، ص ٤٢؛ ابن كثير، ج ١، ص ٣٢.
[٣] . الدرّ، ج ١، ص ٤٢؛ الشعب، ج ٤، ص ٦١.
[٤] . الدرّ، ج ١، ص ٤٢.
[٥] . همان؛ مسند احمد، ج ٤، ص ٣٧٨ و ٣٧٩؛ ترمذى، ج ٤، ص ٢٧٣؛ طبرى، ج ١، ص ١١٨ و ١٢٣؛ ابن ابى حاتم، ج ١، ص ٣١؛ ابن حبّان، ج ١٤، ص ١٣٩ و ١٤٠؛ مجمع الزوائد، ج ٦، ص ٢٠٨؛ ابن كثير، ج ١، ص ٣٢.