تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٠٧ - روايات آهسته خواندن بسمله يا ترك آن

چنان كه گفته شد، مسيلمه در اواخر دوران رسالت در مدينه، الرحمان ناميده مى‌شد؛ در حالى كه‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» در آغاز رسالت حضرت رسول نازل شده بود. هزاران درود و سلام بر آن رسول باد.

***

شگفت‌تر آن كه عده‌اى پنداشته‌اند بسمله با عنوان آيه‌اى از قرآن نازل نشده است؛ نه در آغاز سوره‌ها و نه در جاى ديگر، جز در سوره نمل؛ يا اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آن را ننوشت تا اين كه سوره نمل نازل گرديد.

عجيب‌تر آن كه گفته‌اند: حضرت در آغاز سوره‌ها، شعار جاهليت «باسمك اللّهم» را به جاى شعار اسلام، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»، مى‌نوشت.

برخى گفته‌اند: رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در آغاز، به رسم قريش «باسمك اللّهم» مى‌نوشت تا اين كه اين آيه نازل شد: «وَ قالَ ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها»[١]. حضرت نيز نوشت:

«باسم اللَّه». بعدها اين آيه نازل گرديد: «قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ»[٢]؛ پس حضرت نوشت: «باسم اللَّه الرحمان». پس از آن چنين نازل شد: «إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»[٣]، پس حضرت همانند آن نوشت.[٤]

شگفتا از اين ياوه‌گويى‌ها كه عقل سليمى آن را نمى‌پذيرد.

[١/ ٣٧٩] قرطبى به شعبى و اعمش نسبت داده است- در حالى كه آنان از چنين نسبتى به دورند- رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم «باسمك اللّهم» مى‌نوشت تا اين كه فرمان رسيد «بسم اللَّه» بنويسد، پس همان را نوشت. هم‌چنين هنگامى كه‌ «قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ» نازل شد، حضرت نوشت: «بسم اللَّه الرحمان» و چون آيه‌ «إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» نازل گرديد، آن‌گاه (بسم اللَّه الرحمان الرحيم) را

[١] . هود( ١١) ٤١.

[٢] . اسراء( ١٧) ١١٠.

[٣] . نمل( ٢٧) ٣٠.

[٤] . بنگريد به: بغوى، ج ١، ص ٧٣؛ عبد الرزاق، ج ٢، ص ٤٧٧.