تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٥ - تأويلات مأثور از امامان اهل بيت عليهم السلام

سازگار با ظاهر سياق و سبك‌هاى مفاهيم سخن نزد زبان‌شناسان است؛ به ويژه تأويلى كه با شواهدى از كتاب يا سنت يا دلالت عقل رشيد تأييد گردد.

چنان كه اشاره شد، سهل در تأويل آيه‌ «وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ»[١] به اين سخن پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم استناد كرد: «شرك در امّت من، نهان‌تر از خراميدن مورچه بر سنگ صاف است.»[٢] سهل گويد: «اين، باطن آيه است.»[٣]

بنابراين آنان بطن‌هاى قرآن را سازگار با ظواهر آيات و بر اساس شرايط معتبر، برداشت مى‌كنند، از اين رو نه تحميل بر قرآن است و نه تفسير به رأى. البته اين، در صورتى است كه بسان افرادى كه بى‌محابا، در اين عرصه سخن مى‌رانند، سهل‌انگارى نكنند.

تأويلات مأثور از امامان اهل بيت عليهم السلام‌

از جمله تأويلات صحيح، تأويلاتى است كه از امامان اهل بيت عليهم السلام رسيده و به دقيق‌ترين شكل، هماهنگ با روش درست تأويل است.

پيش از يادآورى مواردى از آن، بايد به اين نكته توجه داشت كه جعل حديث از زبان امامان عليهم السلام بسيار است. هم‌چنين غاليان نيرنگ‌باز و از جمله باطنيه، حجم انبوهى از روايات ساختگى را پنهانى، وارد روايات كرده و كتاب‌ها و دفترهايى را با آنها پُر كرده و چه بسا، به نام شيعه عرضه كرده‌اند. شيعه مفهومى عام دارد كه اماميه و فرقه‌هايى ديگر را كه در ظاهر، خود را به دوستى با اهل بيت نسبت مى‌دهند، شامل مى‌شود؛ گروهى كه شيوه آنها، غلوى است كه مذهب شيعه از آن ابا دارد. اين در حالى است كه اركان مذهب شيعه از روز نخست، بر تحقيق و دقت نظر و بر پايه برهان حكيم و ردّ بدعت‌ها و مطالب بيگانه از دين، استوار گشته است.

امروزه با انبوهى از روايات ساختگى و احاديث جعلى روبه‌رو هستيم كه بيشتر

[١] . يوسف( ١٢) ١٠٦.

[٢] . حاكم، ج ٢، ص ٢٩١.

[٣] . تفسير تسترى، ص ٨٣.