[١/ ٤٢٤] ابن جرير، حاكم در تاريخ نيشابور و ديلمى از حكم بن عمير- كه مصاحبتى [با پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم‌] داشت- چنين روايت كرده‌اند: رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «هرگاه بگويى: «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ»، همانا خداى را شكر گزارده‌اى و او [نيز] به تو مى‌افزايد.»[١]

[١/ ٤٢٥] ابن منذر و ابن ابى حاتم از چند طريق، از ابن عباس روايت كرده‌اند:

« «الْحَمْدُ لِلَّهِ» كلمه شكر است. هرگاه بنده بگويد: «الْحَمْدُ لِلَّهِ»، خداوند مى‌فرمايد:

بنده‌ام مرا شكر كرد.»[٢]

[١/ ٤٢٦] ابن جرير و ابن ابى حاتم از ابن عباس روايت كرده‌اند: «حمد، همان شكر و فروتنى در برابر خداوند و اعتراف به نعمت‌ها و هدايت و آغازگرى او [به لطف و احسان‌] و ... مى‌باشد.»[٣]

[١/ ٤٢٧] ابن ابى حاتم از ابن عباس روايت كرده است كه عمر گفت: «ما سبحان اللَّه ولا إله إلّااللَّه را دانستيم، ولى حمد چيست؟» على عليه السلام فرمود: «كلمه‌اى است كه خداوند آن را براى خود پسنديد و دوست داشت كه گفته شود.»[٤]

[١/ ٤٢٨] ابن جرير و ابن ابى حاتم از كعب روايت كرده‌اند: « «الْحَمْدُ لِلَّهِ» ستايش خداست.»[٥]

[١] . الدرّ، ج ١، ص ٣٠؛ طبرى، ج ١، ص ٩٠؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٤؛ كنز العمّال، ج ١، ص ٤٦٦.

[٢] . الدرّ، ج ١، ص ٣٠؛ ابن ابى حاتم، ج ١، ص ٢٦؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٤.

[٣] . الدرّ، ج ١، ص ٣٠؛ طبرى، ج ١، ص ٩٠، با اين عبارت: محمد بن علاء از عثمان بن سعيد از بشر بن عماره از ابو روق از ضحاك از ابن عباس براى ما نقل كرد كه جبرئيل به محمد گفت:« اى محمد بگو: الحمد للَّه». ابن عباس گويد:« الحمد للَّه‌همان شكر و فروتنى براى خدا و اقرار به نعمت و هدايت و آغازگرى او[ به لطف و احسان‌] و ... است.» ابن ابى حاتم، ج ١، ص ٢٦؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٤.

[٤] . الدرّ، ج ١، ص ٣٠؛ ابن ابى حاتم، ج ١، ص ٢٧؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٤؛ كنز العمّال، ج ٢، ص ٢٥٤.

[٥] . الدرّ، ج ١، ص ٣٠؛ طبرى، ج ١، ص ٩٠ و ٩١، با اين عبارت:« و گفته شده كه جمله" الحمد للَّه" ستايشى بر خدا، با اسماء و صفات حُسناى اوست. هم‌چنين جمله" الشكر للَّه" ستايش او به سبب نعمت‌هاى اوست. از كعب الاحبار روايت شده كه" الحمد للَّه" ستايشى براى خداست. در اين روايت، بيان نشده كه ستايش ياد شده به كدام‌يك از معانى‌اى است كه ياد كرديم. يونس بن عبد الاعلى صدفى از ابن وهب از عمر بن محمد از سهيل بن ابى صالح از پدرش از سلولى از كعب روايت كرده است:" هر كس بگويد: الحمد للَّه، اين ستايشى براى خداست".»؛ ابن ابى حاتم، ج ١، ص ٢٦؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٣ و ٢٤.