تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٦٢ - بسمله؛ آغازگر هر كتاب

[١/ ٢٩٢] خطيب در جامع، از سعيد بن جبير روايت كرده است: «هر نوشته، تنها در صورتى شايستگى مى‌يابد كه در آغازش‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» بيايد؛ هرچند شعر باشد.»[١]

قرطبى گويد: «سعيد بن جبير معتقد به نوشتن بسم اللَّه در آغاز كتاب‌هاى شعر بود و بيشتر متأخّران از وى پيروى كردند. ابوبكر خطيب گويد:" ما نيز همين روش را بر مى‌گزينيم و آن را مستحب مى‌دانيم."»[٢]

قرطبى هم‌چنين گويد: «امت بر جواز نوشتن آن در آغاز هر كتاب علمى و رساله، اتفاق‌نظر دارند. اگر كتاب، ديوان شعر باشد، مجاهد از شعبى درباره آن روايت كرده است كه بر ننوشتن‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» در آغاز شعر، اتفاق نظر وجود دارد و زهرى نيز گويد:" سنّت بر اين جارى شده است كه در شعر «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» ننويسند."»[٣]

اين ديدگاه اختصاص به شعبى دارد و زهرى نيز از وى دنباله روى كرده است.

[١/ ٢٩٣] ابن ابى شيبه، ابوبكر بن ابى داوود و خطيب در جامع، از شعبى چنين روايت كرده‌اند: « [پيشينيان،] نوشتن‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» در آغاز شعر را ناخوش مى‌داشتند.»[٤]

[١/ ٢٩٤] خطيب از شعبى چنين نقل كرده است: «آنان اتفاق نظر داشتند كه در آغاز شعر، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» ننويسند.»[٥]

[١/ ٢٩٥] خطيب از زهرى نقل كرده است: «سنت بر اين جارى شده است كه در شعر، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» نوشته نشود.»

در تفسير قرطبى چنين آمده: «سنت بر اين جارى شده است كه [بسم اللَّه را در شعر] ننويسند ...»[٦]

[١] . الدرّ، ج ١، ص ٢٧؛ الجامع، ج ١، ص ٤٠٧.

[٢] . قرطبى، ج ١، ص ٩٧.

[٣] . همان.

[٤] . الدرّ، ج ١، ص ٢٧؛ المصنّف، ج ٦، ص ١٨٣؛ الجامع، ج ١، ص ٤٠٦.

[٥] . الدرّ، ج ١، ص ٢٧؛ الجامع، ج ١، ص ٤٠٥؛ قرطبى، ج ١، ص ٩٧.

[٦] . بنگريد به: الدرّ، ج ١، ص ٢٧؛ الجامع، ج ١، ص ٤٠٦؛ قرطبى، ج ١، ص ٩٧.