[١/ ٢٧٩] شافعى در الامّ، دارقطنى، حاكم- در حالى كه روايت را صحيح دانسته است- و بيهقى نقل كرده‌اند كه معاويه وارد مدينه شد و براى آنان نماز گزارد، اما «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» را نخواند. هم‌چنين هنگام نشستن و برخاستن، تكبير نگفت. پس از سلام دادن، مهاجران و انصار بر وى بانگ زدند كه اى معاويه، آيا از نماز خود دزديدى؟ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» كجاست؟ تكبير كجاست؟ پس از آن، هنگامى كه وى نماز گزارد، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» را براى سوره حمد و سوره پس از آن قرائت كرد و هنگام فرود آمدن براى سجده، تكبير گفت.[١]

بسمله؛ آغازگر هر سوره، جز سوره برائت‌

[١/ ٢٨٠] واحدى از عبد اللَّه بن عمر روايت كرده است: « «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» در هر سوره نازل شد.»[٢]

[١/ ٢٨١] دارقطنى از عبد اللَّه بن عمر روايت كرده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود:

«هنگامى كه جبرئيل وحى را نزد من مى‌آورد، نخستين چيزى كه بر من القا مى‌كرد، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» بود.»[٣]

[١/ ٢٨٢] بيهقى در الشعب و واحدى از عبد اللَّه بن مسعود روايت كرده‌اند كه وى گفت: «ما مرز بين دو سوره را نمى‌دانستيم كه تا اين كه‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» نازل مى‌گرديد.»[٤]

[١/ ٢٨٣] ابو داوود، بزّاز، طبرانى، حاكم- در حالى كه روايت را صحيح دانسته است- و بيهقى در المعرفه، از ابن عباس چنين نقل كرده‌اند: «پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مرز

[١] . الدرّ، ج ١، ص ٢١؛ الامّ، ج ١، ص ١٣٠؛ دارقطنى، ج ١، ص ٣٠٨، وى گويد: تمامى افراد سند، ثقه‌اند؛ حاكم، ج ١، ص ٢٣٣؛ بيهقى، ج ٢، ص ٤٩ و ٥٠، وى به تفصيل، حديث را به طرقى مختلف گزارش كرده و از شافعى( الامّ، ج ١، ص ١٣٠) نقل كرده است:« سند حديث آن سان كه در متن ذكر شده، استوارتر است»؛ ابو الفتوح، ج ١، ص ٤٨؛ ابن كثير، ج ١، ص ١٧.

[٢] . الدرّ، ج ١، ص ٢٠ و اسباب النزول، ص ١٠ و ١١.

[٣] . الدرّ، ج ١، ص ٢٠؛ دارقطنى، ج ١، ص ٣٠٤.

[٤] . الدرّ، ج ١، ص ٢٠؛ الشعب، ج ٢، ص ٤٣٩؛ اسباب النزول، ص ١٠؛ بغوى، ج ١، ص ٧٣، به نقل از ابن عباس.