تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤١٣ - نظم بديع سوره حمد

نظم بديع سوره حمد

نظم بديع و محتواى فرازمند سوره حمد، ارشادى به شيوه تضرّع نزد خدا و عرضه حاجت نزد اوست، بدين جهت سوره داراى سه مرحله پى در پى است: نخست، ستايشى فراگير؛ دوم، انقطاعى تام؛ و در نهايت، عرض نياز همراه با پافشارى. دو مرحله نخست به طور طبيعى، زمينه ساز رسيدن به مقاصد درخواست شده در مرحله پايانى است.

اين سوره با حمد و ثناگويى نسبت به كامل‌ترين نعمت‌هاى فراگير آغاز مى‌گردد: او پروردگار جهانيان است؛ داراى رحمتى گسترده و مهربانى نسبت به بندگان مخلص خود. در نهايت، او مالك و زمام‌دار امور روز قيامت است. اين آيات، ثناگويى نسبت به مبدأ و معاد مى‌باشد.

آن گاه انقطاعى كامل شكل مى‌گيرد: معبود و يارى رسانى جز او نيست؛ بنابراين به طور مطلق، پناهگاهى جز خداى تعالى وجود ندارد.

در پايان، نوبت به مطرح ساختن نياز مى‌رسد: درخواست شمول عنايت خداى تعالى نسبت به بنده نيازمندش در طول مسير زندگى؛ به گونه‌اى كه با گروهى كه خداوند به آنان نعمت داده است، متنعّم به ولايت الهى گردد و از گروه متجاوزى‌