تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤١١ - لغت و ادب

لِلْعالَمِينَ نَذِيراً»[١]؛ «أَ وَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِما فِي صُدُورِ الْعالَمِينَ»[٢]؛ «وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ»[٣]؛ «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى‌ نِساءِ الْعالَمِينَ»[٤]؛ «مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ»[٥] و نمونه‌هاى فروان ديگر كه مراد از «عالَمين»، گروه مردمان مى‌باشد و در هيچ يك از كاربردهاى آن، غير از انسان اراده نشده است.

[١/ ١٢٩] از امام جعفر بن محمد صادق عليه السلام روايت شده است: «مراد از آن، مردم مى‌باشد و هر يك از انسان‌ها، عالَمى شمرده شده است.» نيز فرمود: «دو عالَم وجود دارد: كبير كه همان فلك و موجودات در آن است؛ و صغير كه انسان مى‌باشد ...»[٦]

[١/ ١٣٠] اين شعر به امام امير مؤمنان عليه السلام نسبت داده شده است:

(آيا مى‌پندارى كه جرمى كوچك هستى؛ در حالى كه جهان بزرگ‌تر در تو جمع شده است.»

ليك بى هيچ پايه و اساسى، چنين شايع شده كه «العالمين» به معناى عوالم و جمع عالم است؛ يعنى عالم جماد، عالم گياه، عالم حيوان و عالم انسان. نيز عالم انسان، عالم جنّ و عالم فرشتگان.

[١/ ١٣١] روايت شده است: «خداوند دوازده هزار عالَم دارد.»[٨]

راغب گويد: « [اين واژه با" ون" و" ين"] جمع سالم بسته شده است؛ زيرا انسان‌ها در مفهوم آن قرار دارند. هرگاه انسان با چيز ديگرى، در لفظ شريك شود، حكم انسان غلبه مى‌يابد.»

[١] . فرقان( ٢٥) ١.

[٢] . عنكبوت( ٢٩) ١٠.

[٣] . عنكبوت( ٢٩) ١٥.

[٤] . آل عمران( ٣) ٤٢.

[٥] . آل عمران( ٣) ٩٦.

[٦] . مفردات راغب، ص ٣٤٥.

[٧] . مرآة العقول، ج ١١، ص ٣٦١ و ٣٦٢.

[٨] . خصال، ص ٦٣٩.