تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٧٠ - فضيلت سوره حمد

روايت كرده است: «هنگامى كه خداوند اراده كرد فاتحة الكتاب و آية الكرسى و «يُشْهِدُ اللَّهَ»[١] و «قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ‌ ... بِغَيْرِ حِسابٍ»[٢] را نازل كند، به عرش درآويختند- در حالى كه بين آنها و خدا حجابى نبود- گفتند: پروردگارا، ما را به سراى گناه و بر كسى كه تو را نافرمانى مى‌كند، فرود مى‌آورى؛ حال آن كه ما به پاكى و قدس در آويخته‌ايم. خداوند فرمود: به عزت و جلالم سوگند، هر بنده كه شما را پس از هر نماز بخواند، او را در جايگاه پاك‌[٣] با همه نعمت‌هايش ساكن سازم و با چشم مكنون خود، هر روز، هفتاد بار به او نظر كنم و هر روز، هفتاد حاجت او را برآورم كه كمترين آنها، آمرزش است ونيز او را از هر دشمن حفظ كنم و در برابر او، يارى‌اش سازم و تنها مرگ، مانع از ورود او به بهشت خواهد بود.»[٤]

[١/ ٢٥] حاكم- در حالى كه اين روايت را صحيح دانسته است- و ابن مردويه در تفسيرش و ابوذر هروى در كتاب فضائل خود و بيهقى در الشعب، از معقل بن يسار نقل كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «سوره بقره از" ذكر اول" به من عطا شد، و فاتحة الكتاب و آيات پايانى سوره بقره از زير عرش به من داده شد و [سوره‌هاى‌] مفصّل‌[٥] اضافه [بر آنها، به من عطا گرديد].»[٦]

[١/ ٢٦] بيهقى در الشعب از حسن روايت كرده است: «خداوند ١٠٤ كتاب نازل فرمود و علوم آنها را در چهار كتاب به وديعت نهاد: تورات و انجيل و زبور و فرقان، آن گاه علوم تورات و انجيل و زبور را در فرقان جاى داد، سپس علوم قرآن را در [سوره‌هاى‌] مفصّل و علوم سوره‌هاى مفصّل را در فاتحة الكتاب قرار داد؛ بنابراين هر كس تفسير آن را بداند، چونان كسى است كه تفسير همه كتاب‌هاى‌

[١] . آل عمران( ٣) ١٨.

[٢] . آل عمران( ٣) ٢٦ و ٢٧.

[٣] .[ بهشت‌].

[٤] . مجمع البيان، ج ٢، ص ٢٦٧؛ بحار الانوار، ج ٩٢، ص ٢٦١.

[٥] .[ سوره كوتاه آخر قرآن‌].

[٦] . الدرّ، ج ١، ص ١٦؛ حاكم، ج ١، ص ٥٥٩؛ الشعب، ج ٢، ص ٤٤٨.