تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٧ - تفسير و تأويل(ظهر و بطن)

تفسير و تأويل (ظهر و بطن)

اين دو اصطلاح را در مجالى ديگر شرح داده‌ايم‌[١] و در اين‌جا، آن‌چه را به موضوع كتاب ارتباط دارد، ياد مى‌آوريم تا تكميلى بر مباحث پيشين نيز باشد:

تفسير برگرفته از «فَسَر» به معناى «آشكار كرد» و «پرده برداشت» مى‌باشد. اين واژه در اصطلاح عبارت است از ابهام زدايى از عبارت مشكلى كه در رساندن مراد، ابهام دارد.

«تفسير» از حيث ساختار لفظى، مزيد فيه و ازباب تفعيل است وبيان‌گر عنايت بيشتر و مبالغه در تلاش براى كشف معانى مى‌باشد؛ هم‌چون تفاوت بين «كَشَفَ» و «اكتَشَفَ» كه دومى، دلالت بر تلاشى فزون‌تر و كوششى سخت‌تر بيشتر براى دست‌يابى به مقصود مى‌كند؛ بنابراين اخصّ از ثلاثى مجرد است؛ چرا كه حروفِ بيشتر، دلالت بر معانى بيشتر دارد.[٢]

بر اين اساس، تفسير تلاشى است براى كشف معنا و به كار بستن توان براى كنار زدن پرده از چهره آيات مشكل. بدين سان، تفسير در جايى است كه پوشيدگى (ابهامى) لفظى يا معنوى در چهره آيه وجود دارد كه برطرف ساختن آن، تلاش و

[١] . بنگريد به: التمهيد فى علوم القرآن، ج ٩.

[٢] . زيادة المبانى تدلّ على زيادة المعانى.