تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٧٩ - حروف مقطعه در روايات

مى‌تواند معنا داشته باشد و آيا در كلام عرب، گفته مى‌شود: «الم زيد قائم»؛ «حم عمرو ذاهب»؟ مى‌گوييم: بله، اين سبك رايج عرب است. آنان با يك واژه، به همه حروف اشاره كرده، از آن تعبير مى‌كنند.

راجز گويد:

قافْ؛ يعنى قِفْ أنت.

سيبويه براى غيلان، اين شعر را سرود:

«ألا تا»؛ يعنى «ألا تركبون» و «ألا فا»؛ يعنى «ألا فاركبوا».

قطرب درباره كنيزكى چنين سرود:

مقصود از «أنْ تا»، «أن تأتى» و مرادش از «تا» [در مصراع دوم‌]، «تمسح» است.

زجّاج نيز چنين سروده است:

مراد او از «فا»، «فشرٌّ له» و مقصودش از «تا»، «تشاء» است.

اخفش گويد: «اين حروف، ساكن هستند؛ چرا كه حروف الفبا اعراب نمى‌گيرند، بلكه بر هر حرفى به قصد مكث، وقف مى‌شود و بايد به اندازه مكث بين‌

[١] . شرح شافيه، ج ٤، ص ٢٦٤.( به او گفتم: بايست. گفت: تو بايست؛ گمان نكن كه ما حركت سريع را فراموش كرده‌ايم.)

[٢] . همان.( آنان را صدا زدند كه لگام‌[ بر دهانِ اسبان‌] ببنديد، چرا سوار نمى‌شويد؛ آنان همگى گفتند: هان، پس سوار شويد.)

[٣] . لسان العرب، ج ١، ص ١٦٤. در آن‌جا« تفلّينى وا» آمده است.( ا مّ عمرو به من وعده داده بود كه بيايد؛[ و] سر مرا روغن بمالد، تميز كند و دست بر آن بكشد.)

[٤] . همان، ج ١٥، ص ٢٨٨.( در برابر خوبى، خوبى را مى‌خواهى و اگر بدى كند، بدى را؛ و من بدى را نمى‌خواهم مگر اين كه تو بخواهى.)