تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٢٦ - روايات پيرامون خواص قرآن
بنابراين دعا در جايگاه از بين بردن تأثير عوامل طبيعى نيست، بلكه صرفاً درخواست لطف خداوند است كه او را در مسيرش به سوى كمال، موفق گرداند.
افزون بر اين، تضرّع به خدا، توان روحى دعا كننده را مىافزايد و به او در برابر يأس، اميدوارى و در برابر اضطراب، آرامشى روانى مىبخشد؛ آنسان كه زندگىاش سراسر امنيت و آسايش و سرشار از نشاط و سرزندگى و شادى مىگردد:
«أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»[١].
ليك تضرّع به خدا با دعاها و اذكار، شرايطى دارد كه مهمترين آنها، عقيده و اخلاص و يقين به مأثور بودن دعا يا ذكر مىباشد؛ چه در اصلش و چه در چگونگى بيان آن؛ تا توسل بدان نزد خداى تعالى، مشروع باشد.
اين شرط بدان روست كه دعاها و اذكار، وسايلى براى رسيدن به آستان مقدس الهى است و طريق به او، جز از سوى او و معرفى خود او، شناخته نمىشود؛ چه، راه رسيدن به او، تنها از جانب او و به دست اولياى بزرگوارش، شناخته مىشود.
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»[٢]؛ «اى كسانى كه ايمان آوردهايد، از خدا پروا كنيد و وسيلهاى براى تقرب به او بجوييد و در راهش جهاد كنيد؛ باشد كه رستگار شويد.» خداوند سبحان اين وسيله را در شخصيت پيامبر بزرگوارش نشان داد؛ آنجا كه مىفرمايد: «وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً»[٣]؛ «اگر آنان هنگام ستم به خود، پيش تو مىآمدند و از خدا آمرزش مىخواستند و پيامبر [نيز] براى آنان طلب آمرزش مىكرد، همانا خدا را توبهپذيرِ مهربان مىيافتند.»
به همين جهت، خداوند پندار مشركان را كه بتهاى خود را شفيعان نزد خدا مىشمردند، مردود دانست؛ چرا كه دليلى بر آن نداشتند: «وَ يَقُولُونَ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا
[١] . رعد( ١٣) ٢٨:« آگاه باشيد كه با ياد خدا، دلها آرامش مىيابد.»
[٢] . مائده( ٥) ٣٥.
[٣] . نساء( ٤) ٦٤.