اشاره و نوشتن با قدرت بر نطق واقع نمى‌شود. و در صورت عجز از آن، واقع ساختن طلاق با اشاره و نوشتن صحيح است و احوط آن است كه كسى كه نوشتن بلد است آن را بر اشاره مقدّم بدارد. ج ٢ ص ٣٥١- ٣٥٢

(١٩٣)

مسأله ٧- اگر صيغه طلاق را سه مرتبه تكرار كند و بگويد: «هى طالق هى طالق هى طالق» بدون آن‌كه رجوعى بين آن‌ها واقع شود و قصد تعدد آن را داشته باشد، يك طلاق واقع مى‌شود و دو تاى ديگر لغو مى‌باشند. و اگر بگويد: «هى طالق ثلاثاً» سه طلاق قطعاً حاصل نشده است و اقوى آن است كه مانند صورت قبلى يك طلاق واقع شده است. ج ٢ ص ٣٥٢

مسأله ٨- اگر زوج از عامه باشد كه وقوع سه طلاق را با سه طلاق به طور مرسله (يعنى بگويد انت طالق ثلاثاً) يا مكرر (كه بگويد انت طالق، انت طالق، انت طالق) معتقد باشد و طلاق را به يكى از دو قسم واقع سازد، بر آن ملزم مى‌شود؛ چه زن شيعه باشد يا مخالف. و ما بر آن زن، آثار كسى كه سه بار طلاق داده شده را مترتب مى‌كنيم؛ پس اگر به او رجوع كند حكم به بطلان آن مى‌كنيم مگر اين‌كه رجوع در موردى باشد كه نزد آن‌ها صحيح است پس در غير آن بعد از انقضاى عده‌اش با او ازدواج مى‌كنيم. و همچنين اگر زوجه شيعه باشد برايش ازدواج با ديگرى جايز است. و فرقى نيست بين سه طلاق و غير آن از آنچه كه نزد آن‌ها صحيح است و نزد ما باطل است مثل طلاق معلق و قسم به طلاق و طلاق در طهر نزديكى و در حيض و طلاق بدون وجود دو شاهد، پس حكم به صحت آن مى‌كنيم اگر از مخالف كه قايل به صحت آن است واقع شود. و اين حكم در غير طلاق هم جارى است، پس مثلًا با عول و تعصيب از ارثيه مى‌گيريم با اين‌كه نزد ما باطل مى‌باشند. و اين مختصر، گنجايش تفصيل را ندارد. ج ٢ ص ٣٥٢- ٣٥٣

(٧)

مسأله ٩- در صحت طلاق علاوه بر آنچه كه گذشت، اشهاد يعنى واقع ساختن طلاق در حضور دو شاهد عادل مرد كه انشاى آن را بشنوند شرط است؛ چه به آن‌ها بگويد: «اشهدا» (شاهد باشيد) يا نه. و معتبر است كه در وقت شنيدن انشاء هر دو با هم باشند، پس اگر يكى از آن‌ها شاهد باشد و در مجلسى انشاى طلاق را بشنود سپس بار