صورت لعان اين است كه مرد ابتدا مى‌كند و بعد از آن‌كه زن را قذف نمود يا فرزند زن را نفى نمود، مى‌گويد: «أشهد بالله إنّى لمن الصادقين فيما قلت من قذفها» يا «... نفى ولدها» اين را چهار مرتبه مى‌گويد سپس يك مرتبه مى‌گويد: «لعنة الله علىّ إن كنت من الكاذبين». سپس زن بعد از آن، چهار مرتبه مى‌گويد: «أشهد بالله إنّه لمن الكاذبين فى مقالته من الرمى بالزنا» يا «... نفى الولد» سپس يك مرتبه مى‌گويد: «إنّ غضب الله علىّ إن كان من الصادقين». ج ٢ ص ٣٨٧

مسأله ١٢- واجب است كه شهادت و لعن به صورت مذكور باشد، پس اگر مرد يا زن بگويد: «احلف» يا «اقسم» يا «شهدت» يا «انا شاهد» يا لفظ جلاله را به لفظ ديگرى مانند رحمن و خالق بشر و مانند اين‌ها تغيير دهند، يا مرد بگويد: «انى صادق» يا «لصادق» يا «من الصادقين» و لام را ذكر نكند، يا زن بگويد: «انه لكاذب» يا «كاذب» يا «من الكاذبين» واقع نمى‌شود. و همچنين است اگر مرد «لعنت» را به «غضب» و زن «غضب» را به «لعنت» تبديل نمايند. ج ٢ ص ٣٨٧

مسأله ١٣- واجب است كه لعان نمودن هر كدام از اين دو، بعد از اين باشد كه حاكم شرع آن را بر او القاء نمايد، پس اگر قبل از آن‌كه حاكم امر كند، مبادرت به آن نمايد واقع نمى‌شود. ج ٢ ص ٣٨٨

مسأله ١٤- واجب است كه صيغه به عربى صحيح- در صورت قدرت بر آن- باشد وگرنه هر مقدارى كه از آن ميسور است مى‌آورد و در صورت تعذّر آن، به غير عربى مى‌آورد. ج ٢ ص ٣٨٨

(١٩٣)

مسأله ١٥- واجب است كه هر دو در وقت تلفظ به الفاظ پنجگانه خود ايستاده باشند. و آيا معتبر است كه در تلفظ هر يك از ايشان، هر دو با هم ايستاده باشند، يا ايستادن هر يك در وقت تلفظ به آنچه كه اختصاص به او دارد، كفايت مى‌كند؟ احوط (وجوبى) آن‌ها اولى است بلكه خالى از قوت نيست. ج ٢ ص ٣٨٨

مسأله ١٦- اگر لعان جامع شرايط از آن دو واقع شد، بر آن چهار حكم مترتب مى‌شود: اول: انفساخ عقد ازدواج و جدايى بين آنها. دوم: حرمت ابدى؛ پس اين زن بر اين مرد ابداً حلال نمى‌شود ولو اين‌كه با عقد جديد باشد. و اين دو حكم در مطلق‌