قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ٥٢٧ - فصل اول در مورد امكان فسخ نكاح

فصل اول: در مورد امكان فسخ نكاح‌

ماده ١١٢١: جنون هر يك از زوجين به شرط استقرار اعم از اين‌كه مستمر يا ادوارى باشد براى طرف مقابل موجب حق فسخ است.

صدر مسأله ١- اين عيوب دو قسم مى‌باشند: مشترك و مختص. امّا عيوب مشترك: ديوانگى است و آن عبارت است از اختلال عقل، ولى اغماء و مرض صرع كه موجب پيدا شدن حالت معهودى در بعضى از اوقات مى‌شود از ديوانگى نمى‌باشد. و هر كدام از زوجين حق دارند با جنون طرفش ازدواج را فسخ نمايند؛ كه در جنون مرد به طور مطلق است؛ چه ديوانگى او قبل از عقد باشد و زن آن را نداند، يا بعد از عقد و قبل از وطى، يا بعد از وطى، حادث شود، البته در آنچه كه بعد از عقد پيدا شود در صورتى كه به حدى نرسد كه اوقات نماز را نشناسد، تأمل و اشكال است؛ پس احتياط ترك نشود و امّا در زن پس در موردى است كه قبل از عقد باشد و مرد آن را نداند؛ نه آن‌كه بعد از عقد پيدا شود. و در جنونى كه موجب خيار فسخ است بين هميشگى و ادوارى آن فرق نمى‌كند؛ اگر چه عقد در حال افاقه او واقع شود. چنان‌كه در اين حكم بين ازدواج دايم و منقطع ظاهراً فرقى نمى‌باشد. ج ٢ ص ٣١١- ٣١٢

(١١٢٥)

مسأله ٢- «عقم» (عقيم بودن) از عيوب موجب خيار فسخ نمى‌باشد، نه از طرف مرد و نه از طرف زن. ج ٢ ص ٣١٣

- ر. ك: ١١٢٨ س ٢٢.

س ١٩- آيا تشخيص جنون عارض بر يكى از زوجين بر عهده پزشك و متخصّص بوده يا با تشخيص حاكم شرعى است، و در صورتى كه نظر طبيب متخصّص مبنىّ بر جنون اعلام گردد آيا حاكم شرع مى‌تواند آن را ردّ نمايد؟

ج- در موارد اختلاف، ميزان ثبوت به طريق شرعى است. ج ٣ ف ص ٨٤

ماده ١١٢٢: عيوب ذيل در مرد موجب حق فسخ براى زن خواهد بود:

١- خصاء.

٢- عنن به شرط اين‌كه ولو يكبار عمل زناشوئى را انجام نداده باشد.