قانون مدنى و فتاواى امام خمينى(با تحقيق جديد) - كيائى، عبد الله - الصفحة ٧٠٤ - باب دوم در شرايط شهادت

شهادت شاهد فرعى، در مادر كسى كه وطى شده و خواهر و دختر او ثابت مى‌شود. و همچنين است بقيه آنچه كه بر واقع مشهودبه- غير از حدّ- مترتب مى‌شود. ج ٢ ص ٤٧٩

مسأله ٤- شهادت فرع در تمام حقوق‌الله غير از حدّ قبول است، مانند زكات و خمس و اوقاف مسجدها و جهات عام، بلكه و همچنين هلال ماه‌ها. ج ٢ ص ٤٧٩

مسأله ٥- شهادت فرع فرع، مانند شهادت بر شهادت بر شهادت و به همين صورت، قبول نيست. ج ٢ ص ٤٧٩

مسأله ٦- در شهادت بر شهادت، آنچه كه در شهادت اصل- از عدد و اوصاف- معتبر است در شهادت فرع هم معتبر مى‌باشد؛ پس با شهادت يك نفر ثابت نمى‌شود. پس اگر بر هر يك، دو نفر شهادت بدهند يا دو نفر بر شهادت هر يك شهادت بدهند قبول است. و همچنين است اگر شاهد اصلى در حالى كه با ديگرى باشد، بر شهادت شاهد اصلى ديگرى شهادت بدهد. و همچنين است اگر دو شاهد بر شهادت زن- در جايى كه شهادت زن جايز است- شهادت بدهند. ج ٢ ص ٤٧٩- ٤٨٠

مسأله ٧- شهادت زنان بر شهادت، در جايى كه شهادت زنان- جداگانه يا به ضميمه مردها- قبول نمى‌شود، قبول نيست. و آيا در جايى كه شهادت آن‌ها اين چنين (جداگانه يا به ضميمه مردان) قبول است، قبول مى‌شود؟ در آن دو قول است كه اشبه آن‌ها منع مى‌باشد. ج ٢ ص ٤٨٠

مسأله ٨- بنابر اقوى شهادت فرع قبول نيست، مگر اين‌كه عذرى باشد كه مانع حضور شاهد اصلى جهت اقامه شهادت است؛ مثلًا بخاطر بيمارى يا مشقتى كه وجوب حضور او به سبب آن‌ها ساقط است يا براى غايب بودنى كه حضورش با آن حرج و مشقت داشته باشد و زندانى بودن كه مانع حضور او باشد از اين قبيل است. ج ٢ ص ٤٨٠

مسأله ٩- اگر فرع بر شهادت اصل شهادت بدهد، سپس شاهد اصلى انكار نمايد پس اگر بعد از حكم حاكم است، اعتنايى به انكار او نمى‌شود و اگر قبل از حكم حاكم باشد آيا بيّنه فرع ردّ مى‌شود يا به اعدل آن‌ها عمل مى‌شود؛ و با تساوى آن‌ها، شهادت ردّ مى‌گردد؟ دو وجه است. ج ٢ ص ٤٨٠

- (عدم جواز توكيل در شهادت، ر. ك: ٦٦٢/ مس/ ١٠).

^^^ ١٣٢٠ ر. ك: ٨٦٠/ مس/ ٦٣.