تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٥٧ - سوره يس(٣٦) آيات ٧٠ تا ٨٣
وَ هُوَ الْخَلَّاقُ و اوست بسيار آفريننده مخلوقات الْعَلِيمُ پس دانا بكيفيت احوال موجودات و ايجاد و احداث او سبحانه نه بتمادى مدت و مزاولت علمست بلكه إِنَّما أَمْرُهُ جز اين نيست كه شأن او سبحانه إِذا أَرادَ وقتى كه خواهد شَيْئاً آفريند چيزى را أَنْ يَقُولَ آن است كه گويد لَهُ مر او را كُنْ بباش بحكم من فَيَكُونُ پس آن بباشد عدم منصوبيت يكون بجهت آنست كه آن خبر مبتداء محذوف است اى فهو يكون اين كلام تمثيل تأثير قدرت او سبحانه است در آنچه مراد اوست به امرى كه مطاع مطيع باشد بدون امتناع و توقف و افتقار بمزاولت عمل و در بعضى تفاسير وارد شده كه مراد از امر ايجاد و اختراعست و قول كن اشارتست بسرعت نفاذ او سبحانه در تكوين اشياء بر اسرع وجهى كه ممكن باشد نه تكلم بدين كلمه پس ان يقول له كن بمعنى ان يكون على اسرع حال است يعنى ايجاد او سبحانه عبارتست از موجود ساختن شيئى بزودترين وجهى و تفسير اين معنى بلفظ كن بجهة ابلغيت آن است در آنچه اراده ايجاد آن فرموده و على بن عيسى گفت كه كن در اين مقام افخم از تكوينست پس ايراد آن بجهت تعظيم و تفخيم است و جايز است كه بمنزله تسهيل و تهوين باشد يعنى هر گاه كه او سبحانه اراده فعلى كند فى الفور آن را بفعل ميآورد بمنزله آنكه گويد مر شيئى را كه باش بس فى الحال بباشد و بعضى گويند كه اين علامتى است كه چون ملائكه بشنوند دانند كه چيزى حادث خواهد شد و بعضى گفته اند كه اينكلمه در تحويلات است نحو قوله تعالى كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ و كُونُوا حِجارَةً أَوْ حَدِيداً و غير آن يعنى اراده الهى چون تعلق گيرد بتبديل صورت كفار بمجرد قول كونوا مبتذل ميشوند و بصورت ديگر متشكل ميگردند هر گاه كه قدرت او در ايجاد و تكوين باين مرتبه باشد فَسُبْحانَ پس منزه و پاكست از نفى قدرت بر اعاده مخلوق الَّذِي آن كسى كه بىشبهه بِيَدِهِ بدست قدرت اوست مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ پادشاهى همه چيزها چه هر كس كه قادر باشد بر خلق جميع اشياء قدرت خواهد داشت بر اعاده كردن و زنده گردانيدن استخوان ريزيده و پوسيده و بعد از آن مقر و منكر را وعد و وعيد ميدهد و ميگويد كه وَ إِلَيْهِ و بسوى او سبحانه تُرْجَعُونَ باز گرديده خواهيد شد يعنى همه شما در محكمه قيامت بمكافات اعمال و مجازات افعال خواهيد رسيد منكر بعذاب و مقر بثواب و جاهد باشد العقاب و مطيع بحسن المآب و اللَّه اعلم بالصواب