آفريدن آسمانها و بجهت اين مستحق شركت شده‌اند در الوهيت ذاتيه‌ أَمْ آتَيْناهُمْ كِتاباً يا داده‌ايم ايشان را كتابى ناطق بآنكه ما ايشان را شريك خود گرفته‌ايم‌ فَهُمْ عَلى‌ بَيِّنَةٍ پسر ايشان يعنى شريكان بر حجت‌هاى روشن‌اند مِنْهُ‌ از آن كتاب بآنكه مر ايشان را شركت خدا سزاوار است و ميتواند بود كه ضمير راجع بمشركين باشد كقوله‌ أَمْ أَنْزَلْنا عَلَيْهِمْ سُلْطاناً يعنى مشركان بر حجج واضحه باشند از آن كتاب بآنكه اشراك بتان بخدا حق است و گويند معنى آنست كه كتابى ناطق بآنكه بجهة اشراك مشركان معذب نخواهند شد تا بآنوافق شوند در شرك و بينات بعنوان جميع بجهة ايما است بآنكه شرك امرى خطير است و ناچار است آن را از تعاضد دلايل و حفس بينة بتوحيد خوانده و چون اقامت حجج مذكوره ممكن نيست پس بچه وجه آنها را شريك خدا ميسازند و چون حقتعالى نفى انواع حجج فرموده در اينباب پس از آن اضراب نمود بذكر آنچه ايشان را باشراك داشته كه آن تقرير اسلاف است مر اخلاف را يا تقرير بر رؤسا مر اتباع خود را بآنكه آلهة ايشان شفعاى ايشان خواهد بود نزد خدا و بجهة تقرب ايشان بخدا شفاعت ايشان خواهند كرد و فرمود بَلْ‌ نه چنانست كه ايشان را حجتى بين باشد در اين امر بلكه‌ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ‌ وعده نميدهند مشركان‌ بَعْضُهُمْ‌ برخى از ايشان كه اسلافند يا رؤسا بَعْضاً برخى ديگر را كه اخلافند يا ارذال و اتباع‌ إِلَّا غُرُوراً مگر فريب و مكر را كه هيچ حقيقتى نيست مر آن را و آن وعده شفاعت بتانست كه‌ هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّهِ‌ يق غره يغره غرورا اذا اطمعه فيما لا يطمع فيه بعد از آن از عظم قدرت وسعت مملكت خود اخبار ميفرمايد كه‌ إِنَّ اللَّهَ‌ بدرستى كه حضرت ايزد سبحانه و تعالى‌ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ‌ نگاه ميدارد آسمان‌ها و زمين‌ها را بدون علاقه و عماد و بدون ستون و شداد بلكه بمحض قدرت بالغه خود أَنْ تَزُولا بجهت كراهت آنكه ذايل شوند از اماكن خود چه ممكن را در حال بقا ناچار است از نگاه دارنده و بدانكه ان تزولا بحذف مضاف است چنان كه باين مترجم شد و ميتواند بود كه كلام در تقدير اين باشد كه يمنعهما ان تزولا زيرا كه امساك بمعنى منع است يعنى حق تعالى منع ميكند آسمان و زمين را كه ذايل گردند و در روايت آمده كه چون يهود و نصارى عزيز و عيسى عليه السّلام را بفرزندى حق تعالى نسبت دادند آسمان نزديك بآن رسيد كه شكافته گردد حق تعالى در اين آيه اخبار ميفرمايد كه من بقدرت كامله خود نگاه ميدارم آسمان و زمين را تا زوال پذير نشود و از مراكز خود نروند وَ لَئِنْ زالَتا و اگر زايل شوند إِنْ‌