تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤١٧ - سوره فاطر(٣٥) آيات ٣٠ تا ٣٩
خود گرداند و مؤمن بر تخت خود تكيه زده باشد و حوران و غلمان در خدمت او ايستاده و مؤمن را در بهشت درختان باشد كه هر گاه باد بر و رق از اوراق او بوزد چندين هزار نغمه و اصوات جان فزا از آن اوراق صادر شود و چون حق سبحانه و تعالى ذكر اهل بهشت نمود و بآنچه معد است براى ايشان از انواع ثواب در عقب آن بيان آن چيزى ميكند كه مهياست از براى كفار از اصناف عذاب و ميفرمايد كه وَ الَّذِينَ كَفَرُوا و آنان كه نگرويدند بخدا و رسول و اسلام قبول نكردند و نافرمانى خدا و رسول كردند و مرتكب مناهى گرديدند لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ براى ايشان آماده و مهيا است و مخلد است آتش جهنم لا يُقْضى حكم كرده نشود يعنى حكم بر ايشان وارد نگردد عَلَيْهِمْ بر ايشان بمرگ وقتى كه در دوزخ باشند فَيَمُوتُوا تا بميرند و از عذاب برهند و استراحت يابند نصب اين باضمار ان مقدره است چه در جواب نفى واقع شده وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ و تخفيف كرده نشود از ايشان يعنى با آنكه بمرور دهر بسيار در دوزخ مكث نمايند عذاب ايشان سبك نشود بلكه انا فانا عذاب ايشان زياده شود و بانواع عقوبت مبتلا گردند مِنْ عَذابِها يعنى از عذاب دوزخ بلكه هر گاه آتش ميل كند برو نشستن زياده كنند احراق و التهاب آن را كَذلِكَ مثل اين جزا و پاداش نَجْزِي جزا ميدهيم كُلَّ كَفُورٍ هر ناسپاس را كه در كفر و كفران متوغل شده باشد و بنهايت رسيده چه كفور مبالغه است در كفران وَ هُمْ و ايشان يعنى كافران يَصْطَرِخُونَ فِيها فرياد خواهند كرد در دوزخ و اين از باب افتعال است ماخوذ از صراخ بمعنى صياح بجهر و شدت و اينجا مستعمل شده در جهر مستغيث صوت خود را در استغاثه و قوله رَبَّنا أَخْرِجْنا باضمار قول است يعنى گويند كفار در دوزخ كه اى پروردگار ما بيرون آور ما را از دوزخ و بدنيا فرست نَعْمَلْ صالِحاً تا بكنيم عمل پسنديده و بكنيم آنچه رضاى تو در آن باشد و گرد مناهى نگرديم غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ جز آنكه بوديم كه ميكرديم چه اكنون عذاب را معاينه ديديم و دانستيم كه كردار ما در دنيا شايسته نبوده تقييد عمل صالح بوصف مذكور و عدم اكتفاء به صالحان بجهت تحسر است بر آنچه كرده باشند از غير صلاح يا بجهت اعتراف بآن يا اشعار بآنكه استخراج ايشان بجهت تلافى آنست و حسنات ايشان چنان بوده كه آن عمل صالح است كقوله وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً و اكنون كه معذب شوند خلاف ايشان ظاهر گردد أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ اين جواب حق سبحانه