قالَتْ‌ گفت‌ كَأَنَّهُ هُوَ گوييا اين آن تخت است جزم نگفت كه هو هو از جهت آنكه احتمال داشت كه تختى باشد مثل تخت او نه عين آن و اين از كمال عقل او بود بعد از آن گفت‌ وَ أُوتِينَا الْعِلْمَ‌ و داده‌اند ما را دانش و كمال قدرت الهى و وحدانية او و صحة نبوت سليمان‌ مِنْ قَبْلِها پيش از اين حالت و يا قبل از اين معجزه بآيات متقدمه از قضيه هدهد و هديه و انقياد حيوانات لا يعقل‌ وَ كُنَّا مُسْلِمِينَ‌ و هستيم ما اسلام آورندگان و گردن نهادگان حكم وى را و گويند كه اينكلام سليمان است و قوم او كه آن را عطف كرده‌اند بر جواب بلقيس بجهت آن چيزى كه در او است از دلالت بر ايمان بلقيس بخدا و رسول او از حيثيت تجويز غالب او بر آنكه آن عرش او است و احضار آن نزد سليمان از معجزاتيست كه غير خدا بر آن قادر نيست و اظهار آن بر غير انبيا متصورتى پس معنى آنست كه داده‌اند ما را علم بخدا و قدرت او و صحة آنچه آمده است از نزد او قبل از آمدن بلقيس و ما منقاد حكم اوئيم و ثابت بر دين او و بنا بر اين غرض ايشان در اين قول تحدث است بآنچه حقتعالى بر ايشان انعام فرموده‌اند از نعم متقدمه بجهة اداء شكر گذارى آن و اظهر آنست كه از تتمه كلام بلقيس است كه قايل آن شده بعد از ظن بتنكير عرش او براى اراده اختيار عقل او و اظهار معجزه از براى ايمان آوردن او وَ صَدَّها و بازداشت خداى تعالى بلقيس را بتوفيق الهى ايمان و يا ايمان او را بازداشت‌ ما كانَتْ تَعْبُدُ از آن چيزى كه بود ميپرستيد آن را مِنْ دُونِ اللَّهِ‌ بجز از خدا يعنى آفتاب را و ميتواند بود كه ما مصدريه باشد يعنى خداى تعالى او را از پرستيدن آفتاب بازداشت و ميتواند بود كه ماء موصوله يا مصدرية فاعل فعل باشد يعنى بازداشته بود بلقيس را آن چيزى كه ميپرستيد و يا پرستيدن او آفتاب را از اسلام آوردن او قبل از هدايت سليمان او را و بعد از آن بر سبيل استيناف فرمود إِنَّها كانَتْ‌ بدرستى كه بود بلقيس قبل از اسلام آوردن‌ مِنْ قَوْمٍ كافِرِينَ‌ از گروه ناگرويدگان و از جمله آفتاب پرستان يعنى بغير از آفتاب پرستيدن مذهبى ديگر نميشناخت آورده‌اند كه سليمان عليه السّلام بجهة امتحان پاى وى كه ديوان باو نمودند كه مشابه پاى حمار است و اصابع ندارد فرموده بود تا قصرى بنا كرده بودند و زمين آن را از آبگينه سفيد سافى ساخته و در زير آن آب درآورده و ماهيان و ساير حيوانات آبى در آنجا افكنده چنانچه صحن آن خانه همه آب مى‌نمود و چون امتحان عقل و فطانت بلقيس نمود بفرمود تا سرير او را در ميان قصر نهادند پس بر بالاى آن بنشست و امر كرد كه بلقيس را بطلبند بلقيس چون بدر كوشك‌