المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٤٢ - حكم جمع مؤنث در اسم مقصور و ممدود
متن: «٧٩٢»
|
و بعض ذى بكثرة وضعا يفى |
كأرجل و العكس جاء كالصّفى |
تجزيه و تركيب
واو: عاطفه.
بعض: اسم، مضاف، مبتداء.
ذى: اسم اشاره، مضاف اليه.
بكثرة: جارّ و مجرور، متعلّق به « يفى ».
وضعا: مصدر است بمعناى وصف، حال.
يفى: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، لفيف مفروق ثلاثى مجرّد، از باب ضربّ يضرب.
كاف: حرف جرّ.
ارجل: مجرور بكاف، متعلّق به « استقرّ » خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير ذلك كارجل.
واو: عاطفه.
العكس: مبتداء.
جاء: خبر.
كالصفى: جارّ و مجرور، متعلّق است باستقرّ، خبر براى مبتداء.
ترجمه:
و بعضى از اين اوزان قلّه وضعا، برجمع كثره دلالت دارد همچون: ارجل و عكس آن نيز مىآيد همچون: صفى.
متن: «٧٩٣»
|
لفعل اسما صح عينا أفعل |
و للرّباعىّ اسما ايضا يجعل |
تجزيه و تركيب
لفعل: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.
اسما: حال است از « فعل ».
صحّ: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب و ضمير فاعلى آن به « اسم » راجع بوده و صفت است براى « اسما ».