المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٠٢ - طريق آگاهى از تقدير تاء تأنيث در اسم

و از « فعيل » همچون « قبيل » غالبا تاء ممتنع بوده مشروط باينكه از موصوفش تبعيّت كند.

شارح گويد:

مقصود اينست كه: وصفى كه بروزن فعيل بمعناى مفعول است همچون قتيل غالبا ممتنع است تاء تأنيث بخود بگيرد مشروط باينكه موصوفش در كلام مذكور باشد مانند:

رجل قتيل (مردى كشته شده) و امرئة قتيل (زنى كشته شده).

و چنانچه ملاحظه مى‌كنيم مذكّر و مؤنّث آن يكسان بوده و در هردو بدون تاء ذكر شده است.

و اينكه در برخى عبارات به مؤنّث اين وصف تاء ملحق شده همچون: ملحفة جديدة (ملافه‌اى نو و تازه).

نادر و كمياب مى‌باشد.

و بهرحال در صورتى كه اين وصف (فعيل) بمعناى فاعل بوده يا موصوفش در كلام مذكور نباشد يعنى از معناى وصفيّت مجرّد و برهنه بيايد البتّه « تاء » به آن ملحق مى‌گردد مانند: امرئة وجيهة (زنى زيبا).

در اين مثال « وجيهة » بمعناى فاعل است لذا تاء به آن ملحق گرديده است.

و نظير: ذبيحة (سر بريده شده).

چون موصوف آن مذكور نيست تاء را قبول كرده است.

و همچنين است كلمه « نطيحة » يعنى حيوانى كه بواسطه جراحت مرده است.

چه آنكه چون موصوف اين صفت مذكور نيست تاء را قبول كرده است تا بدينوسيله معلوم شود موصوفش مؤنّث مى‌باشد.

متن: «٧٦٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: استينافيّه.

الف: اسم، مضاف، مبتداء.

التأنيث: مضاف اليه.