المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١١٥ - فصل در بيان نوع ديگر از ابدال

در اصل ادتان بود، سپس تاء را به دال تبديل كرده و آن را در دال فاء الفعل ادغام كرده، ادّان شد.

قوله: ازدد: امر است از باب افتعال و در اصل ازتدّ بود سپس تاء را به دال مبدّل ساخته ازدد شد.

قوله: ادّكر: امر است از باب افتعال و در اصل اذتكر بوده سپس تاء ررا به دال مبدّل ساخته و ذال را نيز به دال بدل كرده و در هم ادغام نموديم ادّكر شد.

متن: «٩٨٨»

تجزيه و تركيب‌

فا: مقصور « فاء » بوده، مضاف، مفعول مقدّم براى « احذف ».

امر: مضاف اليه.

او: عاطفه.

مضارع: معطوف به « امر ».

من: حرف جرّ.

كوعد: مجرور به « من » ، متعلّق باستقرّ، حال است از « امر » و « مضارع ».

احذف: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

واو: عاطفه.

فى: حرف جرّ.

كعدة: مجرور به « فى » ، متعلّق به « اطّرد ».

ذاك: مبتداء.

اطّرد: خبر.

ترجمه:

فاء الفعل امر و مضارع فعلى كه همچون « وعد » است را حذف كن و در « عده » اين حذف شايع و مطّرد است.

متن: «٩٨٩»