المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٤٨ - اوزان جمع قلة

اغرب كه جمع « غراب » بوده و آن مؤنّث نيست.

مصنّف گويد:

و غير آنچه « افعل » در آن مطّرد است در حالى كه اسم ثلاثى باشد جمعش افعال مى‌آيد.

شارح گويد:

مقصود اينست كه: هراسم ثلاثى كه شايع نباشد جمعش بروزن افعل بيايد و بعبارت ديگر شروط گذشته در آن يافت نشود مثل اينكه بروزن فعل بوده ولى معتلّ العين باشد همچون: ثوب و سيف (شمشير).

يا برغير وزن فعل بيايد نظير: جمعل (شتر) و نمر (پلنگ) و عضد (بازو) و حمل (بار) و عنب (انگور) و ابل (شتر) و قفل و عنق (گردن) و رطب (خرما) جمع آن بروزن افعال مى‌آيد فلذا جمع كلمات مذكور عبارتست است:

اثواب، اسياف، اجمال، انمار، اعضاد، احمال، اعناب، آبال، اقفال، اعناق، ارطاب.

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٤ ؛ ص١٨٤٨

متن: «٧٩٦»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

غالبا: اسم منصوب بنزع خافض و تقدير: فى الغالب مى‌باشد.

اغناهم: فعل و مفعول، فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افعال.

فعلان: فاعل براى « اغناهم ».

فى: حرف جرّ.

فعل: مجرور به « فى » ، متعلّق به « اغناهم ».

كاف: حرف جرّ.

قولهم: مضاف و مضاف اليه و مضاف مجرور بكاف است متعلّق باستقر، خبر براى مبتداء محذوف مى‌باشد و تقدير ذلك كقولهم است.

صردان: مفعول براى « قولهم » مى‌باشد.