المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٢٠ - مبحث تصريف

قوله: للاشعار بانّه لا يقبله: ضمير در « بانّه » به حرف راجع بوده و ضمير منصوبى در « لا يقبله» تحويل راجع است.

قوله: بخلاف ما لو اتى به: ضمير در « به » به تصريف راجع است.

قوله: فانّه يوهم: ضمير در « فانّه » به اتيان تصريف راجع است.

قوله: نفى كثرته: يعنى كثرة التحويل.

قوله: و المبالغة فيه: يعنى المبالغة فى التحويل.

قوله: دون اصله: يعنى دون اصل التحويل.

قوله: و الفعل الذى ليس بجامد: فعل جامد همچون عسى، نعم، ليس.

قوله: كيد: در اصل يدى بوده.

قوله: ق: در اصل: تقى بوده.

قوله: بع: در اصل: تبيع بوده است.

متن: «٩١٩»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

فعل: مبتداء.

اهمل: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب افعال، خبر.

واو: عاطفه.

العكس: مبتداء.

يقلّ: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، خبر و جمله « العكس و يقلّ» معطوف است به جمله اسميّه قبل.

لام: حرف جرّ.

قصد: مجرور به « لام » ، متعلّق به « يقلّ » ، مضاف.

هم: مضاف اليه و اضافه « قصد » به « هم » از باب اضافه مصدر به فاعل مى‌باشد.

تخصيص: مصدر، مضاف، مفعول براى « قصدهم ».

فعل: مضاف اليه.