المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٧٣ - حكم تميز اسماء عدد از حيث اعراب و افراد و جمع
كم: از ادات استفهام، از مبهمات، مبتداء.
شخصا: تميز براى « كم ».
سما: فعل و فاعل، خبر براى « كم ».
ترجمه:
براى « كم » استفهاميّه تميزى همچون تميز عشرين بياور مانند: كم شخصا سما.
متن: «٧٤٧»
|
و أجز ان تجرّه من مضمرا |
إن وليت كم حرف جرّ مظهرا |
تجزيه و تركيب
واو: عاطفه.
اجز: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مزيد، باب افعال، ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى.
ان: ناصبه، مبنى.
تجرّه: فعل و مفعول.
من: فاعل براى « تجرّ ».
مضمرا: حال است از « من ».
ان: حرف شرط.
وليت: فعل ماضى، مفرد، مؤنّث، غائب، ثلاثى مجرّد، از باب حسب، يحسب، متعدّى، معلوم، فعل شرط و جوابش بقرينه « اجز الخ» محذوف است.
كم: فاعل براى « وليت ».
حرف: اسم، مضاف، مفعول براى « وليت ».
جرّ: مضاف اليه.
المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج٤ ؛ ص١٧٧٣
هرا: حال است براى « حرف جرّ».
ترجمه:
و اجازه بده « من » در حالى كه مضمر است تميز كم را جرّ بدهد مشروط باينكه « كم » پهلوى حرف جرّ ظاهر درآمده باشد.
متن: «٧٤٨»
|
و استعملنها مخبرا كعشرة |
أو مائة ككم رجال أو مرة |