المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٢٩ - مبحث ادغام

شاهد در كلمه « حللنه » با نون است كه اصل آن قبل از فك: حلّ بوده كه در وقت صرف به جمع مؤنّث غائب رسيده لام مشدّد و مضاعف به نون كه ضمير فاعلى جمع مؤنّث است متّصل مى‌شود حال اگر در اين صيغه نيز بخواهيم كلمه را مشدّد و مدغم فيه بخوانيم التقاء ساكنين لازم مى‌آيد زيرا بايد لام اوّل را ساكن كرده تا بتوانيم در دوّمى ادغام كنيم و فرض اينست كه دوّمى نيز بواسطه اتّصالش به ضمير ساكن گرديده است و بدين ترتيب دو ساكن با هم ملاقات كرده كه اين معنا موجب فك ادغام لام در لام شده است.

مصنّف گويد:

و در جزم و شبه جزم تخيير مى‌باشد.

شارح گويد:

منظور اينست كه يك مورد ديگر براى جواز هردو وجه (ادغام و فك) آنجائى است كه فعل مضاعف مضارع مجزوم بوده يا فعلى كه شبيه به آن است باشد همچون امر.

فعل مضارع مانند: لم يمدّ و لم يمدد.

و فعل امر مثل: اغضض من صوتك (بكاه از صدايت).

يا نظير:

فغضّ الطّرف (چشمت را به‌بند).

قوله: و يحيى من حىّ عن بيّنة: آيه (٤٢) از سوره انفال.

متن: «٩٩٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

فكّ: اسم، مضاف، مبتداء.

افعل: مضاف اليه.

فى: حرف جرّ.

التعجّب: مجرور به « فى » ، متعلّق به « التزم ».

التزم: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، ثلاثى مزيد، باب افتعال، خبر.

واو: عاطفه.