المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٠١ - موارد عدم اعلال

استفعال: معطوف به « افعال ».

ترجمه:

اسمى كه بروزن « مفعل » باشد صحيح بوده و در آن نقل حركت و اعلال واقع نمى‌شود مانند مفعال كه چنين است، و الف افعال و استفعال را ...

متن: «٩٨٠»

تجزيه و تركيب‌

ازل: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، از باب افعال و ضمير مستتر در آن فاعلش مى‌باشد.

لام: حرف جرّ.

ذا: اسم اشاره، در محلّ جرّ به « لام » ، متعلّق به « ازل ».

الاعلال: عطف بيان براى « ذا ».

واو: عاطفه.

التاء: مفعول مقدّم براى « الزم ».

الزم: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

عوض: حال است از « التاء ».

واو: عاطفه.

حذفها: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

بالنقل: جارّ و مجرور، متعلّق به « عرض ».

نادرا: حال است از ضمير فاعلى مستتر در عرض.

عرض: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب و ضمير مستتر در آن فاعلش مى‌باشد، خبر براى « حذفها ».

ترجمه:

و بخاطر اعلال الف افعال و استفعال را حذف كن و بجاى آن تاء بياور و ندرتا از اهل لسان نقل شده كه تاء را نيز حذف مى‌كنند.

شرح عربى:

فصل‌

فى نقل حركة المتحرّك المعتلّ إلى السّاكن الصّحيح. (لساكن صحّ انقل التّحريك من ذى لين‌