المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٥١ - مبحث نسب

التّاء: مضاف اليه.

ترجمه:

اخت را به « اخ » و بنت را به « ابن » ملحق نما و يونس از حذف تاء اباء كرده است.

متن: «٨٧٦»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

ضاعف: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مزيد، از باب مفاعله، متعدّى، معلوم.

الثانى: مفعول براى « ضاعف ».

من: حرف جرّ.

ثنائى: مجرور به « من » ، متعلّق به « ضاعف ».

ثانيه: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.

ذو: اسم به معناى صاحب، مضاف، خبر.

لين: مضاف اليه و جمله مبتداء و خبر صفت است براى « ثنائى ».

كاف: حرف جرّ.

لا: مجرور به « كاف » ، متعلّق باستقرّ، خبر براى مبتداى محذوف.

واو: عاطفه.

لائى: معطوف به « لا ».

ترجمه:

حرف دوّم از اسمى كه دو حرفى بوده و حرف دوّمش لين مى‌باشد را مضاعف كن مانند: لا و لائى.

شرح عربى:

( فيما سوى هذا) المقرّر كالّذى ليس مصدرا بما عرّف بالثّانى، و لا بكنية كما فى شرح الكافية و هو يقوّى بحثى إلّا أن يمنع أنّه كنية اانسبنّ للأوّل و احذف الثّانى (ما) دام (لم يخف لبس) فقل فى امرى‌ء القيس « امرئىّ » فإن خيف فاحذف الأوّل و انسب للثّانى كعبد الأشهل) فقل فيه أشهلىّ، و هذا يعضد نظرى فى القسم السّابق.

( و اجبر بردّ اللّام ما منه حذف) عند النّسب (جوازا إن لم يك ردّه ألف فى جمعى‌