المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٣٠ - مبحث كيفيت ساختن تثنيه و جمع صحيح در اسم مقصور و ممدود و مطالبى ديگر

و امّا در عاشوراء بخاطر آنكه قاعده در اسم ممدودى كه بيش از سه حرف باشد آنست كه هنگام تثنيه الف ممدودش حذف شود.

و امّا در كساء و قرّاء شرحش گذشت و قاعده آندو را عنقريب بيان كرديم.

متن: «٧٨٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: استينافيّه.

احذف: امر حاضر، مفرد، مذكّر، ثلاثى مجرّد، متعدّى.

من: حرف جرّ.

المقصور: مجرور به « من » ، متعلّق به « احذف ».

فى: حرف جرّ.

جمع: مجرور به « فى » ، متعلّق به « احذف ».

على: حرف جرّ.

حدّ: مجرور به « على » ، متعلّق به « احذف » ، مضاف.

المثنّى: مضاف اليه.

ما: موصوله، مفعول براى « احذف ».

به: جارّ و مجرور، متعلّق به « تكمّلا ».

تكمّلا: فعل ماضى، مفردد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد: باب تفعّل، الفش الحاقى است، صله براى « ما ».

ترجمه:

در جمع سالم اسم مقصور يعنى جمعى كه به روش تثنيه ساخته مى‌شود قاعده اينست كه آنچه بواسطه‌اش كلمه تكميل مى‌شود را حذف كنى.

متن: «٧٨٤»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.