المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٣١ - مبحث كيفيت ساختن تثنيه و جمع صحيح در اسم مقصور و ممدود و مطالبى ديگر

الفتح: مفعول مقدّم براى « ابق ».

ابق: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مزيد، باب افعال.

مشعرا: به صيغه اسم فاعل، حال است از فاعل در « ابق ».

باء: حرف جرّ.

ما: موصوله، مجرور بباء، متعلّق به « مشعرا ».

حذف: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول.

واو: عاطفه.

ان: حرف شرط.

جمعته: فعل و فاعل و مفعول.

بتاء: جارّ و مجرور، متعلّق به « جمعته ».

واو: عاطفه.

الالف: معطوف است به « تاء ».

ترجمه:

و فتحه را باقى بگذار در حالى كه به آنچه حذف شده اشعار دارى.

و اگر آنرا با الف و تاء جمع ببندى ....

متن «٧٨٥»

تجزيه و تركيب‌

فاء: جزائيّة.

الالف: مفعول مقدّم براى « اقلب ».

اقلب: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مجرّد، از باب ضرب يضرب، متعدّى، معلوم.

قلبها: مضاف و مضاف اليه، مفعول مطلق نوعى.

فى: حرف جرّ.

التثنيه: مجرور به « فى » متعلّق به « قلبها ».

واو: عاطفه.

تاء: مضاف، مفعول اوّل براى « الزمنّ » كه مقدّم برآن مى‌باشد.