المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٣٩ - شروط باب اخبار به«الذى»

قوله: و لا عن موصوف دون صفته: زيرا بجاى موصوف نمى‌توان ضمير قرار داد چه آنكه ضمير موصوف واقع نمى‌شود.

قوله: و لا صفة دون موصوفها: چه آنكه بجاى صفت جايز نيست ضمير قرار داد زيرا ضمير صفت واقع نمى‌شود.

قوله: و لا مضاف دون مضاف اليه: زيرا ضمير اضافه نمى‌شود.

قوله: و لا مصدر عامل: چه آنكه اگر ضمير را بجاى مصدر عامل بگذاريم مى‌بايد همچون مصدر عمل كند در حالى كه ضمير عمل نمى‌كند.

قوله: و فيه كالكافية: ضمير در « فيه » به كتاب تسهيل راجع است.

قوله: عن غير المتصرّف من المصادر و الظروف: مقصود از مصدر غير متصرّف، مصدرى است كه فقط مفعول مطلق واقع مى‌شود مانند سبحان منظور از ظرف غيرمتصرّف آنست كه تنها مفعول فيه قرار مى‌گيرد مانند امس.

متن: «٧٢٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: استينافيّه.

اخبروا: فعل ماضى، جمع، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افعال، متعدّى، معلوم و ضمير جمع فاعلش مى‌باشد.

هنا: اسم اشاره به مكان نزديك، متعلّق به « اخبروا ».

باء: حرف جرّ.

ال: مجرور به « باء » ، متعلّق به « اخبروا ».

عن: حرف جرّ.

بعض: مجرور به « عن » ، متعلّق به « اخبروا » ، مضاف.

ما: موصوله.

يكون: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، فعل ناقص، صله براى « ما ».

فيه: جارّ و مجرور، متعلّق به « يكون » ضمير مجرور در آن عائد است به « ما ».

الفعل: اسم براى « يكون ».

قد: بمعناى تحقيق.