المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٢٦ - استدلال برخى از ادباء جهت اصلى بودن«ضمن» و رد شارح

٢- فعلل (بكسر فاء و لام اوّل) مثل: زبرج (زينت).

٣- فعلل (بكسر فاء و فتح لام اوّل) همچون: قلفع (گُلى كه سنبلش ظاهر شده باشد).

٤- فعلل (بضمّ فاء و لام اوّل) نظير: دملج (بازوبند).

قوله: و الحبك ان ثبت فمن التداخل: كلمه « حبك » در آيه شريفه:

و السماء ذات الحبك.

معلوم نيست بكسر حا و ضمّ باء قرائت شده باشد و به فرض ثبوت چنين قرائتى بايد بگوئيم از باب تداخل در لغت است زيرا اين كلمه در يكى از لغات به ضمّ حاء و باء خوانده شده و در لغت ديگر بكسر آندو آمده حال اگر قارى حاء را مكسور و باء را مضموم خوانده باشد دو لغت مذكور را در هم داخل نموده و از تداخل آنها كلمه جديدى را احداث نموده است.

قوله: زهى: خوش‌نما شد دنيا.

قوله: كمذاكير: به مجموع نرينه و بيضتين گويند.

قوله: و هى لا شك ثوان عن المفردات: ضمير « هى » به مذاكير راجع بوده و كلمه « لا شك» يعنى بدون شك و لفظ « ثوان » يعنى فرع.

قوله: كعربد: يعنى اظهار مستى نمود.

متن: «٩٢٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: حاليه.

مع: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق به « استقرّ » حال است از ما قبلش.

فعلّ: بكسر فاء و فتح عين و تشديد لام، مضاف اليه.

فعلل: معطوف است به « فعلّ » بحذف حرف عطف.

واو: عاطفه.

ان: حرف شرط.

على: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرّد، فعل شرط، محلّا مجزوم است.