المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩٧٩ - مبحث وقف

انتمى) فالكثير فيه جعل التّاء هاءا و القليل عدم ذلك.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

در وقف برتاء تأنيث اسم آنرا « هاء » قرار مى‌دهند مشروط باينكه به حرف ساكن صحيحى وصل نشده باشد.

شارح گويد:

مانند: مسلمة و فتاة كه در وقت وقف با « هاء » خوانده مى‌شوند.

بخلاف تاء تأنيثى كه به حرف ساكن صحيح وصل شده باشد همچون: بنت و اخت و نيز بخلاف تاء تأنيث در فعل نظير: قامت.

و امّا تاء تأنيث در حرف مثل: ثمّة و ربّة.

مصنّف در شرح كافيه اختيار كرده است كه مى‌توان آنرا وقف كرده و در اين مقام به « هاء » تبديلش نمود.

سپس براى اثبات اين گفتار آنرا به « لاة » و « لاه » قياس كرده و گفته است:

همان طورى كه در مقام وقف بر « لاة » مى‌گوئيم « لاه » عينا در وقف بر « ثمّة » و « ربّة » بايد بگوئيم: « ثمّه » و « ربّه ».

مصنّف گويد:

و اين وقف در جمع صحيح و آنچه شبيه به آن است نادر و كمياب بوده ولى در غير ايندو عكس آن مى‌باشد.

شارح گويد:

مشار اليه « ذا » قرار دادن تاء تأنيث در مقام وقف هاء، مى‌باشد و حاصل گفته مصنّف اينست كه:

در جمع مؤنّث سالم (صحيح) و آنچه شبيه به آن است وقف مذكور (بدل كردن تاء به هاء) قليل و نادر است مانند قول برخى از اهل لسان كه گفته است:

دفن البنات من المكرماة (دفن و بخاك سپردن زنان از شرف مى‌باشد).

شاهد در وقف بر « مكرمات » است كه تاء آن به « هاء » تبديل شده.

و نظير وقف بر « هيهات » و « اولاة » كه تاء آنها به هاء بدل شده و هردو شبيه به جمع مؤنّث مى‌باشند.

و در ايندو (جمع صحيح مؤنّث و شبيه به آن) شايع آنست كه تاء را به هاء تبديل‌