المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٧٦ - مبحث ابدال

المضموم: نائب فاعل براى « يكسر ».

فى: حرف جمع.

جمع: مجرور به « فى » ، متعلّق به « يكسر ».

كاف: حرف جرّ.

ما: مصدريّه.

يقال: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، صله براى « ما ».

هيم: نائب فاعل براى « يقال ».

عند: اسم، مضاف، ظرف، متعلّق به « يقال ».

جمع: مضاف اليه، مضاف.

اهيما: مضاف اليه و الفش الحاقى است.

ترجمه:

حرف مضموم را در جمع كسره مى‌دهند چنانچه در جمع « اهيم » مى‌گويند: هيم.

متن: «٩٦١»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

واوا: مفعول دوّم براى « ردّ » كه برآن مقدّم شده.

اثر: مضاف، ظرف، متعلّق به « ردّ ».

الضمّ: مضاف اليه.

ردّ: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، متعدّى به دو مفعول.

الياء: مفعول اوّل براى « ردّ ».

متى: اسم شرط، ظرف، متعلّق به « الفى ».

الفى: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افعال، مجهول و ضمير مستتر در آن نائب فاعلش بوده كه به « الياء » راجع است.

لام: اسم، مضاف، مفعول دوّم براى « الفى ».

فعل: مضاف اليه.

او: حرف عاطفه.