المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٢٤ - قياس و قاعده در اسم ممدود

الفتى: مضاف اليه.

واو: عاطفه.

الجامد: معطوف به « الذى » ، موصوف.

الذى: صفت براى « الجامد ».

اميل: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مزيد، باب افعال، مجهول، صله و عائد براى « الّذى ».

كمتى: جارّ و مجرور، متعلّق به « استقرّ » ، خبر براى مبتداء محذوف و تقدير آن: ذلك كمتى مى‌باشد.

ترجمه:

و همچنين است كلمه‌اى كه اصلش يائى باشد همچون: فتى و نيز اسم جامدى كه اماله شود نظير: متى.

متن: «٧٨٠»

تجزيه و تركيب‌

فى: حرف جرّ.

غير: مجرور به « فى » ، مضاف، متعلّق به « تقلب ».

ذا: مضاف اليه.

تقلب: فعل مضارع، مفرد، مؤنّث، غائب، مجهول، ثلاثى مجرّد، از باب ضرب، يضرب، متعدّى به دو مفعول.

واوا: مفعول دوّم.

الالف: نائب فاعل براى « تقلب ».

واو: عاطفه.

اولها: فعل و فاعل و مفعول، فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

ما: مفعول دوّم، موصول.

كان: از افعال ناقصه و ضمير در آن اسمش مى‌باشد.

قبل: ظرف، متعلّق به « كان » ، و مضاف اليهش محذوف بوده، مبنى برضمّ.