المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٣٢ - مبحث كيفيت ساختن تثنيه و جمع صحيح در اسم مقصور و ممدود و مطالبى ديگر

ذى: مضاف اليه، مضاف.

التّاء: مضاف اليه.

الزمنّ: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، مؤكّد بنون تأكيد ثقيله، ثلاثى مزيد، باب افعال، متعدّى به دو مفعول.

تنحية: مصدر، مفعول دوّم براى « الزمنّ ».

ترجمه:

الف را در جمع قلب كن به همان نحوى كه در تثنيه قلب مى‌كردى و تاء را از كلمه‌اى كه تاء دارد البتّه ملزم باش كه حذف نمائى.

متن: «٧٨٦»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

السالم: اسم، مضاف، مفعول اوّل براى « انل ».

العين: مضاف اليه.

الثلاثى: بدل از « السالم ».

اسما: حال است از « الثلاثى ».

انل: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مزيد، باب افعال، متعدّى به دو مفعول.

اتّباع: مصدر، مضاف، مفعول دوّم براى « انل ».

عين: مضاف اليه و اين اضافه از قبيل اضافه مصدر به فاعل مى‌باشد.

فائه: مضاف و مضاف اليه، مفعول براى « اتباع ».

باء: حرف جرّ.

ما: موصوله، مجرور بباء، متعلّق به « اتباع ».

شكل: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، مجهول، صله براى « ما ».

ترجمه:

به هراسمى كه عين الفعلش سالم از تضعيف و حرف علّه بوده و ثلاثى باشد اين حكم را اعطاء كن كه عين الفعل آن را در حركتى كه فاء الفعلش به آن شكل گرفته تابع قرار بده.