المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٦٣ - حكم تميز اسماء عدد از حيث اعراب و افراد و جمع

« فاعل » را از « فعل » مى‌سازى.

شارح گويد:

اين حكم شامل خود « عشرة » نيز مى‌باشد.

مؤلّف گويد:

بنابراين بگو: ثانى، ثالث، رابع، خامس، سادس، سابع، ثامن، تاسع، عاشر.

و در اصطلاح به اين كلمات اعداد ترتيبى گويند لذا معانى آنها چنين است:

دوّمين، سوّمين، چهارمين، پنجمين، ششمين، هفتمين، هشتمين، نهمين، دهمين.

قوله: فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا: آيه (٦٠) از سوره بقره.

قوله: انّ عدّة الشهور الخ: آيه (٣٦) از سوره توبه.

قوله: و قطعناهم اثنتى عشرة الخ: آيه (١٦٠) از سوره اعراف.

قوله: في لغة ردّيّة: يعنى لغت غير فصيح.

متن: «٧٣٩»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

اختمه: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، و ضمير متّصل منصوبى مفعولش مى‌باشد.

فى: حرف جرّ.

التأنيث: مجرور به « فى » ، متعلّق به « اختم ».

بالتّاء: جارّ و مجرور، متعلّق به « اختم ».

واو: عاطفه.

متى: اسم، ظرف زمان، از ادات شرط.

ذكّرت: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، مخاطب، ثلاثى مزيد باب تفعيل، متعدّى، معلوم، و « تاء » ضمير فاعلى آن مى‌باشد، فعل شرط، محلّا مجزوم است و مفعولش « معدودا » بوده كه محذوف مى‌باشد.

فاء: حرف جزاء.

اذكر: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مجرّد و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى.